80 năm Quốc hội đồng hành cùng đất nước

Thứ hai - 09/02/2026 13:21

>> Nghe đọc văn bản:
Ngay tại kỳ họp đầu tiên của khóa I, ngày 2/3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Quốc hội ta là Quốc hội của toàn dân… tiêu biểu cho tinh thần đoàn kết của toàn dân, cho chí khí quật cường của dân tộc, cho quyết tâm độc lập, thống nhất của toàn thể đồng bào ta, Bắc đến Nam”

>> Nghe đọc văn bản:

Ngày 6/1/1946, chỉ bốn tháng sau khi giành độc lập, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử dân tộc đã diễn ra trên khắp mọi miền đất nước. Với lá phiếu tự do, phổ thông, bỏ phiếu kín - một bước tiến vượt bậc trong bối cảnh đất nước vừa thoát khỏi ách nô lệ - nhân dân Việt Nam đã bầu ra Quốc hội khóa I, đặt nền móng cho một thiết chế dân chủ hiện đại. Từ khoảnh khắc lịch sử ấy, Quốc hội Việt Nam đã bước vào hành trình 80 năm đồng hành cùng dân tộc, cùng Tổ quốc trong mọi giai đoạn xây dựng và bảo vệ đất nước.

Ngay tại kỳ họp đầu tiên của khóa I, ngày 2/3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Quốc hội ta là Quốc hội của toàn dân… tiêu biểu cho tinh thần đoàn kết của toàn dân, cho chí khí quật cường của dân tộc, cho quyết tâm độc lập, thống nhất của toàn thể đồng bào ta, Bắc đến Nam”(1). Tư tưởng ấy trở thành kim chỉ nam để Quốc hội thực thi vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh chụp ảnh cùng các đại biểu Quốc hội khóa I. Ảnh Tư liệu

Quốc hội trong suốt chiều dài lịch sử của nhà nước cách mạng

Trải qua 15 khóa hoạt động, Quốc hội luôn giữ vững trọng trách lịch sử: quyết định những vấn đề hệ trọng nhất của quốc gia, thông qua Hiến pháp và xây dựng hệ thống pháp luật tạo nền tảng cho sự phát triển của đất nước. Mỗi giai đoạn lịch sử, Quốc hội đều để lại những dấu ấn nổi bật.

Thời kỳ kháng chiến (1946–1975): Trong suốt ba mươi năm, Quốc hội khóa I (1946-1960), khóa II (1960-1964), khóa III (1964-1971) và khóa IV (1971-1975) hoạt động trong điều kiện đất nước chiến tranh, nhưng vẫn kịp thời đưa ra những quyết sách lớn về đối nội, đối ngoại, về huy động sức mạnh toàn dân cho hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm đầy hy sinh, gian khổ nhưng vô cùng oanh liệt của dân tộc.

Thời kỳ thống nhất đất nước và khắc phục hậu quả chiến tranh (1976–1986): Quốc hội khóa V được bầu ngày 6 tháng 4 năm 1975. Tuy nhiên, do tình hình đất nước, Quốc hội khóa V phải rút ngắn nhiệm kỳ để tiến hành cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội chung của đất nước thống nhất. Quốc hội khóa VI bầu ngày 25/4/1976 là Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất. Tại kỳ họp sáng ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội đã quyết định đổi tên nước thành Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Tại kỳ họp ngày 18 tháng 12 năm 1980, Quốc hội khóa VI thông qua Hiến pháp 1980, xác lập mô hình tổ chức bộ máy nhà nước phù hợp với bối cảnh mới.

Thời kỳ đổi mới (từ 1986 đến nay): Ngày 27/6/1985, Quốc hội khóa VII thông qua Bộ luật hình sự đầu tiên của nước CHXHCN Việt Nam. Quốc hội khoá VIII được bầu ra và hoạt động trong giai đoạn bước ngoặt của đất nước, thực hiện sứ mệnh cao cả mở đường cho công cuộc đổi mới toàn diện ở nước ta về mặt Nhà nước. Tại kỳ họp lần thứ 11, tháng 4/1992, Quốc hội thông qua Hiến pháp năm 1992 - Hiến pháp của thời kỳ đổi mới, đánh dấu sự trưởng thành về trình độ lập hiến của nước ta.

Quốc hội khóa XIII (2011-2016), tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện Hiến pháp cho phù hợp với tình hình hội nhập và phát triển của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Hiến pháp 2013 được Quốc hội thông qua vào ngày 28/11/2013.

Quốc hội khóa XV (2021 – 2026) đánh dấu bước chuyển giai đoạn lớn lao của đất nước, không chỉ là cơ quan đại diện của Nhân dân mà còn là thiết chế quyền lực nhà nước cao nhất, đóng vai trò chiến lược trong việc lãnh đạo đất nước bước vào kỷ nguyên mới hùng cường, thịnh vượng.

Quốc hội XV đã ban hành nhiều quyết sách mang tính đột phá, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh, đặc biệt là việc sửa đổi Hiến pháp và Luật Tổ chức Chính quyền Địa phương hai cấp, nhằm tinh gọn bộ máy và tăng tính hiệu lực trong hệ thống chính trị.

Từ một Quốc hội ra đời trong khói lửa chiến tranh đến Quốc hội của thời kỳ đổi mới, hội nhập và hiện đại hóa, mỗi khóa Quốc hội đều mang dấu ấn của thời đại, nhưng nhất quán trong mục tiêu vì độc lập, hạnh phúc và sự phồn vinh của nhân dân.

Quốc hội – hiện thân của ý chí và niềm tin của nhân dân

Một trong những giá trị lớn nhất của Quốc hội Việt Nam là luôn giữ vững mối liên hệ mật thiết với nhân dân. Trong mọi hoàn cảnh, Quốc hội là nơi người dân gửi gắm nguyện vọng, trí tuệ và niềm tin vào những quyết sách đúng đắn.

Những phiên chất vấn được truyền hình trực tiếp; những phiên thảo luận thẳng thắn, đổi mới theo hướng “dám nói, dám tranh luận”; những quyết sách kịp thời liên quan đến kinh tế, an sinh xã hội, cải cách tư pháp, môi trường, quốc phòng… cho thấy Quốc hội ngày càng tiến gần hơn tới mô hình Quốc hội chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch.

Hoạt động giám sát tối cao cũng ngày càng được tăng cường, góp phần thúc đẩy hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước, ngăn ngừa sai phạm và củng cố lòng tin của nhân dân.

Trách nhiệm trước chặng đường mới

Bước vào thập niên thứ chín trong hành trình lịch sử của mình, Quốc hội đứng trước những yêu cầu mới của sự phát triển đất nước: đẩy mạnh công nghiệp hóa, chuyển đổi số, kinh tế xanh, tăng trưởng bền vững, giữ vững độc lập, chủ quyền trong bối cảnh thế giới biến động phức tạp.

Điều đó đòi hỏi Quốc hội tiếp tục:

Đổi mới tư duy lập pháp, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quyền con người, quyền công dân.

Nâng cao chất lượng giám sát, hướng tới tính chuyên nghiệp và hiệu quả thực chất.

Thắt chặt hơn nữa mối liên hệ với cử tri, lắng nghe tâm tư, phản ánh trung thực ý chí và nguyện vọng của nhân dân.

Tăng cường ngoại giao nghị viện, góp phần nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

Kết luận

80 năm không phải là hành trình dài trong lịch sử dân tộc, nhưng đủ để khẳng định một thiết chế dân chủ trưởng thành và bản lĩnh. Quốc hội Việt Nam hôm nay thừa hưởng truyền thống vẻ vang của Quốc hội khóa I, phát huy trí tuệ của các thế hệ đại biểu, và tiếp tục đổi mới vì mục tiêu chung: xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh, dân chủ, văn minh.

Quốc hội – suốt 80 năm qua – không chỉ là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, mà còn là biểu tượng của niềm tin, của ý chí đoàn kết và khát vọng phát triển của toàn dân tộc, như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: "Quốc hội đoàn kết nhất trí, toàn dân đoàn kết nhất trí, thì khó khăn nào chúng ta cũng khắc phục được và thắng lợi nhất định về tay ta..."(2)

3/12/2025
Nguyễn Duy Xuân
Nguồn tham khảo:
[1]. "60 năm Quốc hội Việt Nam", NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 2006.
[2]. Bác Hồ nói về cuộc tổng tuyển cử đầu tiên (6-01-1946), (https://dbndhatinh.vn/dbnd/portal/folder/xay-dung-phap-luat-13/news/bac-ho-noi-ve-cuoc-tong-tuyen-cu-dau-tien-6-01-1946.html).

Đăng Tạp chí Nhà báo & Cuộc sống, số Xuân Bính Ngọ 2026.