Nguyễn Duy Xuân

Cách đây 40 năm, trên Báo Tiền Phong (số 12 ngày 25/3/1986, số đặc biệt kỷ niệm 55 thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh) có đăng bài thơ “Mùa xuân nhớ Bác” của tác giả Phạm Thị Xuân Khải lúc ấy là sinh viên năm 2 Đại học Tổng hợp Hà Nội. Bài thơ mang tính thời sự đã trở thành hiện tượng gây chú ý của dư luận thời điểm trước Đổi mới của đất nước. Xin giới thiệu lại nguyên văn bài thơ để bạn đọc tham khảo.

>> Nghe đọc văn bản: 
Ngay tại kỳ họp đầu tiên của khóa I, ngày 2/3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Quốc hội ta là Quốc hội của toàn dân… tiêu biểu cho tinh thần đoàn kết của toàn dân, cho chí khí quật cường của dân tộc, cho quyết tâm độc lập, thống nhất của toàn thể đồng bào ta, Bắc đến Nam”

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học khi đặt tên không được phép sử dụng các từ, cụm từ "quốc gia", "quốc tế", "Việt Nam", "Hồ Chí Minh", không được ghép tiếng Việt và tiếng nước ngoài trong tên tiếng Việt...
 

Từ khát vọng độc lập đến khát vọng hùng cường, dân tộc ta đã, đang viết tiếp những trang sử vẻ vang, hiện thực hóa điều mong muốn cuối cùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh”, “bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu”.

Việc Hồ Chí Minh mở đầu bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 bằng lời trích dẫn từ Tuyên ngôn Hoa Kỳ và Pháp, mà không viện dẫn Hiến pháp Liên Xô, ngay cả khi Việt Minh theo khuynh hướng xã hội chủ nghĩa, không phải là ngẫu nhiên. 

Ngày mồng 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập, trịnh trọng tuyên bố trước toàn dân tộc và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Đầu năm 1945, với giấy phép đi lại do tướng Trương Phát Khuê cấp, Hồ Chí Minh trong bộ quân phục  Quốc dân có Phùng Thế Tài đi cùng đã lên đường đi dọc theo lộ trình mà Người từng đi qua năm 1940 với ý định gặp lại các đồng chí từng hoạt động ở Vân Nam và tiếp xúc với cơ quan của Mỹ ở Côn Minh.

Năm 1945, giữa rừng Tân Trào, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp biệt đội Mỹ bằng bữa cơm muối vừng – mở ra chương lịch sử mà nhiều nhà sử học sau này gọi là “vận hội bị Washington bỏ lỡ”.

Đạo đức Hồ Chí Minh, tư tưởng Hồ Chí Minh, tấm gương Hồ Chí Minh – mãi mãi là ngọn hải đăng soi đường cho dân tộc ta vững bước trong hành trình dựng xây một nước Việt Nam hùng cường, văn minh và nhân ái.

Thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do, thống nhất đất nước. Bản tin công bố "Chiến dịch Hồ Chí Minh đã toàn thắng" vang lên trưa 30/4/1975 cũng trở thành một cột mốc lịch sử đầy ý nghĩa.

Đây là bài viết của nhà thơ, nhà báo Đặng Bá Tiến, giới thiệu về tập sách “Lời Bắc dặn” của tác giả Nguyễn Duy Xuân. Tập sách chào đời đúng vào dịp cả nước đang chuẩn bị kỷ niệm 50 năm ngày đất nước thống nhất 40/4/1975 – 30/4/2025; tiến tới  kỷ niệm 135 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh 19/5/1890 – 19/5/2025.

Cuối tháng 4/1975, khi chiến dịch Hồ Chí Minh đang đi đến cao trào, một mặt trận khác âm thầm diễn ra giữa trùng khơi. Cuộc tiến công thần tốc giải phóng quần đảo Trường Sa mà như lời Đại tướng Võ Nguyên Giáp là “sự kiện đặc biệt ngoài kế hoạch chiến lược”.

Chiến dịch Hồ Chí Minh, tên ban đầu là Chiến dịch Giải phóng Sài Gòn – Gia Định, là chiến dịch cuối cùng của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam trong Cuộc Tổng tấn công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 và Chiến tranh Việt Nam.

Cuốn sách tập hợp 33 bài viết của tác giả trong nhiều năm qua, hầu hết đã được đăng tải trên các báo, xoay quanh chủ đề đạo đức, tư tưởng Hồ Chí Minh qua những lời dạy bảo ân cần của Người.
 

Chiến dịch Huế-Đà Nẵng (từ ngày 21 đến 29/3/1975) là một trong ba chiến dịch lớn trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975. Thắng lợi nhanh chóng của Chiến dịch Huế-Đà Nẵng làm tan rã tập đoàn phòng ngự mạnh của quân ngụy ở khu vực miền Trung, phá sản âm mưu co cụm chiến lược; tạo nên vùng hậu phương chiến lược hoàn chỉnh, đáp ứng kịp thời việc tăng cường lực lượng, bổ sung vật chất cho Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.
 

Trong bài viết của mình trên trang cá nhân, PGS. TS Ngô Minh Oanh (nguyên Trưởng khoa Sử ĐHSP TP Hồ Chí Minh) kể về chuyến đi thăm đảo Cồn Cỏ ở Quảng Trị. Tác giả đăng kèm hình ảnh tấm bia đá đặt nơi đảo nhỏ anh hùng, trên bia có khắc bài thơ của cố nhà thơ Hồ Khải Đại.

Ngày 8/5/1954, sau chiến thắng Điện Biên Phủ, trong thư khen ngợi bộ đội, dân công, thanh niên xung phong và đồng bào Tây Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Thắng lợi tuy lớn nhưng mới là bắt đầu”, “Nhân dân ta còn phải tiếp tục cuộc kháng chiến chống Mỹ”.

Từ tháng 9/1945 đến 02/1946, trong thế vận nước “ngàn cân treo sợi tóc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi những thông điệp ngoại giao (dựa trên đường lối ngoại giao hòa bình và tôn trọng luật pháp quốc tế) thể hiện khát vọng độc lập, hòa bình của dân tộc tới Tổng thống Hoa Kì Harry S. Truman – người đứng đầu một cường quốc có tầm ảnh hưởng lớn nhất thế giới đương đại.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cảnh báo cách đây hơn nửa thế kỷ về công tác cán bộ: “Tôi không sợ bọn đế quốc, bọn phản động. Đồng bào sẽ đánh thắng chúng. Tôi chỉ sợ những hành vi xấu xa của cán bộ, làm cho đồng bào mất lòng tin với chế độ, Nhà nước và Đảng".

Nhân kỉ niệm 75 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi Thi đua ái quốc (11/6/1948 – 11/6/2023), chúng tôi xin điểm lại những dấu mốc quan trọng của 10 kỳ đại hội thi đua yêu nước.

Nhắc đến Ông: Đồng Sỹ Nguyên
Lại nhớ Trường Sơn một thuở
Đường Hồ Chí Minh những chuyến xe vội vã
Lớp lớp quân đi, giục giã tiền phương

Trong Từ điển tục ngữ Việt (NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh - 2010) có một số câu Nguyễn Đức Dương thu thập, nhưng xếp vào diện “chưa rõ nghĩa”. Cách làm này thể hiện sự thận trọng, và cũng có cái hay là lưu ý cho độc giả và các nhà nghiên cứu về những vấn đề còn bỏ ngỏ.

Theo nghi thức Nhà nước, ngày 2.9 Dương lịch hàng năm là ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần. Nhưng nếu theo phong tục dân tộc ta, ngày 21.7 Âm lịch mới là ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh bước sang 'thế giới người hiền'.

Trong Từ điển tục ngữ Việt (NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh - 2010) có một số câu Nguyễn Đức Dương thu thập, nhưng xếp vào diện “chưa rõ nghĩa”. Cách làm này thể hiện sự thận trọng, và cũng có cái hay là lưu ý cho độc giả và các nhà nghiên cứu về những vấn đề còn bỏ ngỏ.

Trong Từ điển tục ngữ Việt (NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh - 2010) có một số câu Nguyễn Đức Dương thu thập, nhưng xếp vào diện “chưa rõ nghĩa”. Cách làm này thể hiện sự thận trọng, và cũng có cái hay là lưu ý cho độc giả và các nhà nghiên cứu về những vấn đề còn bỏ ngỏ.

Thông thường, khi biên soạn từ điển thì tất cả từ ngữ thu thập sẽ được soạn giả giải thích. Tuy nhiên, trong Từ điển tục ngữ Việt (NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh - 2010) có một số câu Nguyễn Đức Dương thu thập, nhưng xếp vào diện “chưa rõ nghĩa”. Cách làm này thể hiện sự thận trọng, và cũng có cái hay là lưu ý cho độc giả và các nhà nghiên cứu về những vấn đề còn bỏ ngỏ.

Tinh hoa thơ ca Hồ Chí Minh (Lê Xuân Đức - NXB Chính trị Quốc gia Sự thật-2020) là một cuốn sách dày 1088 trang, khổ 19 x 27.

Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888), hay được gọi là Đồ Chiểu, tự Mạnh Trạch, hiệu Trọng Phủ, Hối Trai, sinh tại quê mẹ là làng Tân Thới, phủ Tân Bình, huyện Bình Dương, tỉnh Gia Định (nay thuộc phường Cầu Kho, quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh).
 

Chủ tịch Hồ Chí Minh, dù chưa phải là một đại trí thức được hiểu theo lối được đào tạo bài bản trường lớp, ấy vậy mà bằng kiến thức được đắp bồi từ đời sống thực tế, Người trở thành vĩ nhân của thời đại.
 

Phan Tứ (tên thật là Lê Khâm) sinh ra trong một gia đình danh giá. Ông ngoại ông là nhà chí sĩ Phan Chu Trinh. Cụ thân sinh là nhà giáo Lê Ấm, nguyên Đốc học Trường quốc học Huế. Năm 2000, nhà văn Phan Tứ đã được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Bước sang tháng 10, đại dịch Covid-19 bắt đầu lắng xuống ở TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương và các tỉnh phía Nam sau mấy tháng bùng phát dữ dội.

Nhiều địa phương đã rục rịch “mở cửa”, nhằm từng bước khôi phục sản xuất, đưa cuộc sống trở lại bình thường. Nhưng…
 

Archimedes L.A.Patti là một trong số ít người Mỹ được Chủ tịch Hồ Chí Minh mời dự lễ tuyên bố độc lập tại Ba Đình 76 năm trước. Ngày lễ Độc lập với những ấn tượng sâu đậm được nhân chứng này ghi lại…
 

–Trong những thời khắc khó khăn nhất của cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn tìm ra giải pháp tối ưu để đấu tranh giành độc lập cho dân tộc.
 

Tổng Chỉ huy (Tổng Tư lệnh) là chức vụ chỉ huy cao nhất của Quân đội nhân dân Việt Nam (QĐND) được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh giao cho đồng chí Võ Nguyên Giáp từ đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược[1].

Những ngày cuối tháng 7 đầu tháng 8 vừa qua, hàng vạn người rời khỏi TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Long An,… để “hồi hương” giữa lúc đại dịch bùng phát – một cuộc hồi hương chưa từng có và thật xót xa.
 

- Nhà văn Sơn Tùng viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng tất cả lòng ngưỡng mộ, say mê và tôn thờ. Những tác phẩm văn học viết về đề tài Bác của ông chứa đựng những cứ liệu lịch sử chân xác về sự hình thành nhân cách và quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh gắn liền với lịch sử thời đại.
 

Lời dẫn của Phạm Tôn: Nhà văn Sơn Tùng có nhã ý “ký thác” toàn bộ những sưu tầm của ông trong nhiều năm “Về mối thân tình giữa Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh với Thượng Chi – Phạm Quỳnh” mà ông trân trọng gọi là “bậc danh nhân văn hóa” cho “nhạc sĩ Phạm Tuyên và gia đình kính quí”. Tập tư liệu chép tay quý giá này tròn 20 trang, viết xong ngày 8/12/2008, tức 12/11 Mậu Tý, tại Hà Nội – Chiếu Văn.

“Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương - NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh – 2010) thu thập và giải thích: “Chữ tốt chẳng nề bút cùn: Chữ viết hễ đẹp rồi thì bút dẫu cùn cũng đâu có sao. Hay dùng để chỉ rõ một lẽ thật: “Đã có thực tài thì dẫu ai xét đoán cũng chẳng hề gì”.     
 

Vanvn- “Hôm nay 2-7 kỷ niệm 45 năm ngày Sài Gòn được đặt tên là Thành phố Hồ Chí Minh. Nhưng ai là người đưa ra ý tưởng đó?”, câu hỏi của một bạn đọc khiến chúng tôi phải lần tìm lại những trang lịch sử về nguồn gốc ý tưởng đó.

Trong “Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương – NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh – 2010) có một số câu tác giả thu thập, nhưng xếp vào diện “chưa rõ nghĩa”. Cách làm này thể hiện sự thận trọng, và cũng có cái hay là lưu ý cho độc giả và các nhà nghiên cứu về những vấn đề còn bỏ ngỏ. Một trong số những câu “chưa rõ nghĩa” đó là: “Muốn ăn đi tát; muốn ngồi mát đi câu”.
 

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định một cách đanh thép: “Không bao giờ”. Không bao giờ có thể xảy ra một sự phụ thuộc nào tổn hại đến độc lập chính trị và chủ quyền quốc gia.
 

Năm 1954, trên đại ngàn Tây Bắc đất nước, quân và dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đạp bằng mọi khó khăn thử thách, đập tan tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.
 

Tục ngữ Việt Nam có câu “Tay vơ chẳng tày miệng lúm”. “Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương –NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh – 2010) thu thập và giải nghĩa như sau:
 

“Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương – NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh – 2010) giảng: “Ăn có sở; ở có nơi: Ăn thì nên chọn những thứ hợp sở thích mà ăn; ở thì nên chọn những nơi thuần hậu mà cư ngụ”. (chú thích: “sở dt. Sở thích [nói tắt]”.

Hồ Chí Minh dạy: “Chúng ta phải kiên quyết chống nạn lãng phí ở các cơ quan và trong sinh hoạt của chúng ta. Chống cách tiêu dùng bừa bãi tiền của của nhân dân và vốn liếng của Chính phủ”.

- “Giận mà thương” nổi tiếng và phổ biến, nhưng tác giả là nhà soạn kịch Nguyễn Trung Phong lại chịu thiệt thòi. Tỉnh Nghệ An vừa hoàn thiện hồ sơ xét đề nghị tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh cho tác giả Nguyễn Trung Phong.

Archimedes Patti là nhân chứng hiếm hoi khi được mời tham dự sự kiện lịch sử: Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945.

- Mỗi thắng lợi và mỗi bước đi lên của cách mạng Việt Nam đều gắn liền với công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, sự soi đường, dẫn dắt của tư tưởng Hồ Chí Minh.

Khi nghe tin ông Lê Xuân Đức xuất bản cuốn sách đồ sộ “Tinh hoa thơ ca Hồ Chí Minh” (NXB Chính trị Quốc gia Sự thật – 2020; 1088 trang, khổ 19 x 27), tôi dự đoán một số điểm như sau:

90 tập của bộ phim tài liệu “Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh - Biên niên sử truyền hình” được phát sóng đều đặn trên VTV1 vào 20 giờ 10 phút, thứ ba và thứ sáu hằng tuần.

Thầy Phúc đây là thầy Nguyễn Vạn Phúc, Hiệu trưởng Trường THCS Bạch Đằng (Quận 3, TP. Hồ Chí Minh), nơi xảy ra sự cố bất ngờ hôm 26/5, cây phượng trong khuôn viên sân trường bất ngờ bật gốc khiến một học sinh tử vong, nhiều em khác bị thương.
 

Đây là chân dung Hồ Chí Minh, tôi vẽ ngày 30/6/1980. Chất liệu: Giấy nứa, bút bi.

Hồ Chí Minh Đẹp Nhất Tên Người - NSƯT Việt Hoàn, Nhạc sĩ :Trần Kiết Tường

Khi nhận ra chiếc rương gỗ, nơi cất giữ những đồ vật quý giá của gia đình, đôi bàn tay của Chủ tịch Hồ Chí Minh run run lần theo mép rương.

Phim tài liệu màu về Chủ tịch Hồ Chí Minh do các nhà quay phim Nhật Bản thực hiện.

Chùm thơ Nguyễn Duy Xuân đăng trên trang Hội nhà văn TP. Hồ Chí Minh ngày 21-3-2020

Xem ra, chuyện “tập thể đồng thuận”, “đúng quy trình” đang được lãnh đạo tỉnh Sóc Trăng “vận hành” trơn tru để làm điều trái với lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với cán bộ, đảng viên: “Phải thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”.

Trang 266, tập 3 "Hồ Chí Minh toàn tập", Hồ Chủ tịch đã nhắc đến nước Nam Việt khi khẳng định: "Mai sau sự nghiệp hoàn thành/Rõ tên Nam Việt, rạng danh Lạc Hồng".

Quảng trường Ba Đình là quảng trường lớn nhất Việt Nam. Đây là một địa danh nổi tiếng của Thủ đô Hà Nội, nơi đã diễn ra thời khắc lịch sử khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân Chủ Cộng hòa cách đây hơn 7 thập kỷ.

 - Có mặt tại Việt Nam từ cuối tháng 8/1945, thiếu tá tình báo Mỹ Patti đã có những cuộc tiếp xúc với Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ trưởng Võ Nguyên Giáp và ghi chép lại những diễn biến của Lễ Độc lập ngày 2/9.
 

Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện đang được Cục Lưu trữ Văn phòng TƯ Đảng bảo quản theo chế độ đặc biệt.

Lời Tòa Soạn: Năm nay, 2019, là tròn 50 năm công bố Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng là 50 năm toàn Dân, toàn Đảng, toàn Quân thực hiện Di chúc của Người.

Tối 16/2, phía Liên Xô tổ chức chiêu đãi tiễn đoàn Trung Quốc về nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh được mời tới dự, ngồi cùng bàn với Stalin, Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai.

Khu di tích lịch sử Kim Liên gồm những địa danh gắn liền với nơi sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở quê ngoại (làng Hoàng Trù); nơi Bác Hồ đã sống những năm 1901 - 1906 ở quê nội làng Kim Liên; khu mộ bà Hoàng Thị Loan (mẹ Chủ tịch Hồ Chí Minh) cùng nhiều di tích khác đã gắn liền với tuổi thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh và hai lần Người về thăm quê.

Cuối đời các ông đều được tặng thưởng những phần thưởng cao quý: Trần Đức Thảo được truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học xã hội, Hoàng Cầm được giải thưởng nhà nước về Văn học Nghệ thuật.

Người khám phá ra điều này không ai khác chính là Hồ Chí Minh – một nhân vật kiệt xuất trong không gian UNESCO, anh hùng giải phóng dân tộc và là nhà văn hóa kiệt xuất của Việt Nam như chính Nghị quyết 24C/18.6.5 của Khóa họp lần thứ 24 Đại Hội đồng UNESCO tại Paris cuối năm 1987 đã thông qua. Bài viết này sẽ tập trung lý giải về nội dung động lực của chủ nghĩa dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh.

- “Tư tưởng lớn nhất, tư tưởng chỉ đạo của Hồ Chí Minh về ngoại giao, theo tôi, chính là coi trọng lợi ích quốc gia, dân tộc.” – PGS.TS Vũ Dương Huân.

Sáng nay (21/5/2017), tình cờ đọc bài do GS Trần Đình Sử chia sẻ trên FB: “Giả thuyết về ẩn ýtên Người – Hồ Chí Minh” (Báo “Giáo dục Việt Nam" - 19/5/2017) của Tiến sĩ Nguyễn Viết Thịnh.

Từ trước tới nay,nhiều công trình nghiên cứu tiểu sử Hồ Chí Minh đã ra đời, trong đó có những công trình đồ sộ, được đánh giá cao, được dịch ra tiếng nước ngoài, giúp cho thế giới ngày càng hiểu đầy đủ và sâu sắc hơn về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức của Người.

Chủ tịch Hồ Chí Minh sử dụng nhiều ngoại ngữ, nhưng tiếng Hán là ngoại ngữ duy nhất Người dùng để làm thơ. Khảo sát ngôn ngữ Hán trong thơ của Người chắc chắn sẽ rút tra được những bài học bổ ích.

Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh hội tụ đầy đủ và tinh tuý nhất những đặc điểm trên trong phong cách văn chính luận của Người, đặc biệt là tính luận chiến mạnh mẽ, sắc sảo trong việc tranh biện với kẻ thù , cụ thể ở đây là thực dân Pháp .

Hơn một tháng qua, cuộc chiến đòi lại vỉa hè cho người đi bộ ở quận 1, TP. Hồ Chí Minh thu hút sự quan tâm sâu sắc của dư luận.