Nguyễn Duy Xuân

Cảnh quê, hương quê hãy cứ thế! Hãy cứ “chuốt tóc mềm làm gối chăn êm”và hãy thong dong trên đồng “áo tứ thân trải lá lót nằm” để thấy thiên nhiên làng quê mới chính là thiên đường trong cuộc sống hiện tại. 
 

Đất nghèo trọn nghĩa sắt son
Thật thà, chất phát, vuông tròn trước sau
Tình người, tình đất đậm sâu
Quê hương làng xóm một màu thân thương…

Ơi quê hương! Lòng ta khắc khoải
Bước chân xa, mong đợi ngày về.

Ra đi gánh cả một dáng chờ:
Dáng Mẹ, Quê hương... bốn mùa mơ

Nặng lòng yêu lắm quê ơi!
Dẫu đi cuối đất cùng trời không quên
Dẫu đi xa đất, xa miền
Quê hương hai tiếng thiêng liêng trong lòng

Ai cũng có tuổi thơ gắn bó với quê hương xứ sở, nơi chôn rau cắt rốn, nơi cuộc đời sâu nặng nghĩa tình với ông bà cha mẹ, với bà con làng nước hay với những gì thân thiết nhất. Tuổi thơ tôi cũng từng gắn bó với dòng sông quê hương.. Ấy là dòng sông Minh, là Rào như dân gian thường gọi.

Những người lính cùng chiến hào
Cùng nhịp đập quê hương xứ sở
Tổ quốc gọi chẳng hề nấn ná
Xông thẳng tới chiến trường

Về đây rồi em nỡ bước chân đi
Câu Ví giận thương, kết tình em ở lại
Cùng quê hương bốn mùa hoa trái
Nghĩa Phúc ơi! Tha thiết thân thương!

- Giáo sư Nguyễn Đình Tứ sinh ngày 01.10.1932 trong một gia đình trí thức nghèo, truyền thống yêu nước và cách mạng, quê hương là làng Nguyễn Xá nay là xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh.

Nguyễn Duy Xuân có nhiều đoạn thơ lục bát viết về quê hương, về mẹ về cha đầy cảm xúc, khiến người đọc “chùng lòng”, nhất là người xứ Nghệ xa quê, ngỡ như thấy lại bóng dáng cha mẹ, ông bà mình ngày xưa

Nhìn sắc xuân đang thắm lên từng phút từng giờ trên quê hương, lòng người không giấu được niềm xúc động lớn lao. Từng sống những ngày dài trong cảnh trên bom dưới đạn, chui rúc trong những căn hầm trú ẩn chật chội, ẩm thấp hàng năm trời, con người ta mới cảm nhận được thật sâu sắc những giây phút thiêng liêng vô giá của hòa bình.

Có phải em gọi xuân về ước vọng
Mà quê hương rợp cờ hoa đỏ nắng

Nếp nhà xưa thoảng hương chè chát
Ấm lòng người ngọt vị đắng quê hương!

Dù đi khắp bốn phương trời
Quê hương là mẹ trọn đời trong ta

Mắt nhìn đăm đắm một phương
Bóng tre ngỡ bóng Quê hương thiếu thời
Rưng rưng Bóng Mẹ cuối đời
Lom khom nhạt tiếng ru hời …con xưa

Tôi đọc thơ Nguyễn Tuyển không nhiều, cũng không thường xuyên nên hiểu về thơ của Nguyễn Tuyển không được sâu nhưng có lẽ Cha Mẹ và Quê Hương là mảng đề tài chiếm dung lượng khá lớn trong thơ anh thì phải.

Gió từ lòng sông mát rượi
Đò như chiếc lá nghiêng trôi

Và biển trời Nha Trang mây trắng
Thấp thoáng bay về phía mùa xuân
Điệp khúc quê hương xao xuyến ngân lên...

Nắng đỏ chiều nay
Con thuyền neo nỗi nhớ đong đầy
Tình biển đảo quê hương cháy bỏng

Chương trình Văn học nghệ thuật tối Chủ nhật 08/5/2016, Đài TH Đắk Lắk đã giới thiệu phóng sự đặc biệt: "Tình yêu quê hương đất nước trong thơ Nguyễn Duy Xuân".

>> Bài báo đăng lần đầu trên VHNA
>> Văn hóa Nghệ An: Nhịp cầu quê hương
*** Tổng hợp danh mục bài đăng báo của Nguyễn Duy Xuân

>> Bài báo đăng lần đầu trên VHNA
>> Văn hóa Nghệ An: Nhịp cầu quê hương
*** Tổng hợp danh mục bài đăng báo của Nguyễn Duy Xuân
 

NDX.net, cập nhật 18-12-2021 - Cuối năm 2020, do chủ trương tái cấu trúc, sắp xếp báo chí, hai tờ báo có tiếng của Nghệ An bị đình bản là VHNA và Lao động Nghệ An. Tuy nhiên, sau đó VHNA vẫn tiếp tục tồn tại với tư cách đặc san của Sở Văn hóa và Thể thao Nghệ An và cấu trúc lại giao diện nên rất nhiều bài đăng của nhiều tác giả trong đó có NDX bị xáo trộn hoặc mất đường link, không thể truy cập. Mong bạn đọc cảm thông.

Biển quê hương xanh biếc
Con sóng nhỏ thì thào
Trời quê hương lấp lánh muôn sao

Các Anh đã chắp cánh cho bài thơ bay cao, bay xa; lan tỏa trong lòng bạn đọc về tình yêu Đất Nước quê hương, về quyết tâm gìn giữ, bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Thơ Nguyễn Hữu Hợp đằm thắm tình quê hương, đồng nghiệp; đau đáu với đời, với nghề dạy học mà anh đã tâm huyết trọn đời.
 

Thơ Thái Giang thấm đẫm tình yêu quê hương đất nước và trĩu nặng cảm hoài về một thời hoa đỏ hào hùng của dân tộc. Thơ ông còn thể hiện sâu sắc nỗi lòng canh cánh của một người con xa xứ, trái tim lúc nào cũng hướng về quê mẹ nơi miền tây xứ Nghệ thân thương: làng Dừa trăm quý ngàn yêu.

Thơ Nguyễn Trọng Đồng lấy cảm hứng ngợi ca làm chủ đạo. Ngợi ca cách mạng, đất nước quê hương với những hình ảnh đã thành mô típ quen thuộc như mặt trời, nắng, ánh sáng, niềm tin, mùa xuân, mùa thu, con đường,...:
 

Tập thơ có một cấu tạo khá độc đáo, đó là hình tượng Tổ quốc với cách nhìn khái quát ở hai bài đầu (Việt Nam – Tổ quốc anh hùng và Tổ quốc) đến những cảm xúc cụ thể hơn ở các bài tiếp theo như:  Buổi chào cờ đặc biệt, Có thể nào quên và Cảm xúc ngày chiến thắng, cuối cùng là những xúc động và ghi nhận của tác giả về quê hương đất nước với những vùng đất cụ thể, những thời điểm cụ thể và những con người thân thương đã gắn bó yêu thương trong cuộc sống.
 

Trước tiên, phải nói Nguyễn Duy Xuân làm thơ vì cái Tình – tình người gắn bó với quê hương, đất nước; với mẹ cha, con cháu, gia đình; cái tình với những miền đất anh đã đi qua, ở lại; với vườn cây đồng cỏ nơi anh gặp, cảm nhận...

người công nhân nghèo
mất việc
người lao động nghèo
thất nghiệp
"ráo mồ hôi là hết tiền"

Quê hương là tình cảm, vỗ về, bao bọc ta những lúc hoạn nạn. Là niềm tin giúp ta vượt lên mọi thử thách. Là đích của sự lựa chọn cho những lúc ta phải đứng trước ngã ba đường của cuộc sống.
 

Vanvn- Bài viết tổng thuật lại diễn trình tiếp nhận thơ Tế Hanh trong đời sống văn học miền Nam trước 1975 (qua các tài liệu hiện có) ở ba bình diện:1/ Gia đình quê hương và văn nghiệp; 2/ Hành trình sáng tác và khuynh hướng thi ca; 3/ Trạng thái và cung bậc cảm xúc trong thơ.

Vanvn- Có thể nói, mẹ chính là ngọn nguồn cảm xúc trong thơ Trần Đăng Khoa, thuở nhỏ cũng như sau này. Khi đã qua tuổi thiếu niên, trở thành người lính, người chồng, người cha, thì mẹ vẫn là miền cảm xúc mát lành, níu ông về với góc sân và khoảng trời tuổi nhỏ. Mẹ không chỉ là quá khứ mà mẹ còn là hiện tại, là tương lai. Mẹ làm nên hồn cốt của đất đai, của quê hương xứ sở, là điều đẹp đẽ nhất có thật ở trên đời.

Chợ Lộc Tân miền kí ức quê hương
Nhìn bánh đa vừng nôn nao ruột hến
Món tôm chua nồng nàn hương biển
Quên sao quà về biếu mệ trầu cau…
 

Sinh ra đời, ai cũng có một vùng quê để mà tự hào, như câu thơ của Đỗ Trung Quân đã thành câu hát trong tim mọi người: “Quê hương mỗi người chỉ một/Như là chỉ một mẹ thôi”. Quê tôi – Xuân Lâm – cũng chỉ một như Mẹ thân yêu của mình.
 

Nhân dịp xã nhà (Xuân Lâm, Nam Đàn, Nghệ An) tổ chức lễ đón danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân vào ngày 19-12-2020 sắp tới, chúng tôi xin giới thiệu toàn văn bản báo cáo thành tích đặc biệt xuất sắc của quê hương trong hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc.

Từ chối vị trí cao tại một công ty dược, Phượng quay về nơi sinh ra, làm cô giáo để “trả món nợ ân tình mà nhà nước và quê hương nuôi mình thời gian đi học”.

Cảm ơn đời đã tặng em
Cho ta cân bằng cuộc sống
Như biển kia dẫu rất động
Cũng có lúc thật yên bình

Tôi đã từng đọc và ngâm thơ của tác giả Nguyễn Quang Huỳnh. Thơ của anh luôn chan chứa một tình yêu tha thiết. Lời thơ đi vào trái tim và đọng lại. Tác phẩm Duyên quê cũng vậy. Nó đã cho tôi một cảm giác ngọt ngào của cái Duyên quê, của tình quê hương, tình Mẹ, tình con người…

Cha viết những dòng thơ từ quê hương, nơi mẹ con sinh nở
Chốn chôn rau, cắt rốn... của con
Hà Nội mùa này sắp bước vào đông

Quê hương, trong ký ức tuổi thơ của nhà thơ, nhạc sĩ Phan Võ Hoàng Nam thật hiền hòa, thơ mộng, với những hình ảnh bình dị, trong trẻo, đẹp đến nao lòng

Ông có quyền chọn cho mình một cuộc sống an nhàn nơi phồn hoa đô hội để bù đắp lại những năm tháng tham gia cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc đầy hy sinh gian khổ. Nhưng không, Ông đã chọn lối đi riêng cho những năm tháng cuối đời của mình mà ít ai ngờ tới: Sống đời nông dân nơi quê cha đất tổ, hòa mình với bùn đất cây cỏ quê hương, sớm ngày vui thú ruộng vườn.

(NLĐO) - Giản dị, gần gũi, chan chứa ân tình là hình ảnh 2 lần Bác Hồ về thăm quê hương Nghệ An sau mấy chục năm ra đi tìm đường cứu nước, giành độc lập cho dân tộc.

Sinh ra đời, ai cũng có một vùng quê để mà tự hào, như câu thơ của Đỗ Trung Quân đã thành câu hát trong tim mọi người: “Quê hương mỗi người chỉ một/Như là chỉ một mẹ thôi”. Quê tôi – Xuân Lâm – cũng chỉ một như Mẹ thân yêu của mình.

Tôi đã từng đọc và ngâm thơ của tác giả Nguyễn Quang Huỳnh. Thơ của anh luôn chan chứa một tình yêu tha thiết. Lời thơ đi vào trái tim và đọng lại. Tác phẩm Duyên quê cũng vậy. Nó đã cho tôi một cảm giác ngọt ngào của cái Duyên quê, của tình quê hương, tình Mẹ, tình con người…
 

Tuổi thơ tôi từng tắm mát quê hương
Sông lượn rồng dưới bầu trời xanh biếc

Với quê hương, em là hoa trái
Bốn mùa thơm ngát hương thơ

Khái niệm về quê hương đôi khi chỉ là những thứ rất gần gũi và vô cùng giản dị như chùm khế ngọt, con diều biếc, có khi đơn giản chỉ là một món ăn như canh rau muống, cà dầm tương.

Mỗi tấc đất biên cương là quê hương máu thịt
Vẫn trước thềm xuân anh đứng gác trang nghiêm...

"Con sông quê dạt dào như lòng Mẹ"
giang vòng tay âu yếm đón Anh về
đất quê hương một sương hai nắng
chờ Anh trong nỗi nhớ niềm thương

Những người con của ba miền quê hương
Tên tuổi, vô danh  ấm nghĩa tình đồng đội
Linh hồn thiêng giữ bình yên sông núi
Máu xương hòa thắm sắc đỏ ba zan

Ấy quê hương gì lạ đâu
Vẫn thương, vẫn nhớ…trong nhau lần về
Cỏ may vương lối bờ đê
Găm vào nay, chạm lời thề ngày xưa

Chương trình VHNT của Đài Truyền hình ĐL, phát sóng tháng 5/2016 giới thiệu về tác giả và Tình yêu quê hương đất nước trong thơ Nguyễn Duy Xuân nhân dịp tập thơ "Tổ quốc là con đường bố con mình đang đi" chào đời trước đó, 2/2016.

“Tiếng hát đời thường” là một bài thơ về quê hương. Những hình ảnh rất thân thuộc nhưng vẫn mang tính điển hình, khái quát. Từ căn nhà bên ngôi đền cổ quanh năm rợp bóng đa chùa, cái quán báo trong phố đến cảnh sóng nước Hồ Tây...

Cháu ngời sáng một tấm gương
Thiết tha phụng sự quê hương, bản làng
Nhưng cháu ơi, họ đâu màng
Tài đức ư? Họ lại càng ghét ghen!

Với Nguyễn Quang Huỳnh, Lục bát duyên quê mà thi sĩ lưu giữ trong tim thật gần gũi mà cũng thật thiêng liêng, đầy ắp yêu thương cùng những niềm vui, niềm tự hào và điều đó thôi thúc tác giả viết lên những bài thơ lục bát đẹp giàu tình yêu về quê hương mình.

“Giận thì giận, thương thì thương”
Người ơi! Xứ Nghệ quê hương, gọi về!

Người ta dùng chúng một cách tự nhiên và coi đó là một sự thực không có gì phải thắc mắc. Người ngoại quốc khi nghe và đọc những câu này cũng coi đó là một sự bình thường, dẫn xuất từ lòng hãnh diện về quê hương, giòng giống mình. Một sự hãnh diện mà dân tộc nào cũng có.

Góc trào phúng báo Văn Nghệ số 49 ( 3/12/2016) có bài thơ lục bát “Lỗi lầm từ đất” của nhà thơ Nguyễn Quang Huỳnh. Tôi thực sự ngạc nhiên khi đọc bài thơ này. Vì tôi biết ông thường viết thơ trữ tình nói về quê hương và mẹ.

Và máu của rừng vẫn chảy. Và kỉ cương phép nước còn bị chà đạp bởi những mĩ từ ru ngủ "Vì quê hương vì sự phát triển"!

- Tết Nguyên Đán là ngày lễ có ý nghĩa nhân văn vô cùng sâu sắc, đây là ngày để mọi con người đều đoàn tụ với gia đình, trở về quê hương và nhớ về tổ tiên.