Nguyễn Duy Xuân

Đặng Xuân Xuyến - "Giấc mơ ấy, có lẽ là một tiếng chuông cảnh tỉnh, một lời nhắc nhở về trách nhiệm của một con người, không chỉ sống cho riêng mình, mà còn phải sống cho lẽ phải, cho sự công bằng?!"

Nếu chiếc máy tán sỏi laser kia có thể nói, có lẽ nó chỉ mong một điều giản dị: hãy dùng nó đúng nghĩa, để chữa lành chứ không phải để dối trá. Và xã hội cũng cần lắng nghe thông điệp đó, để thấy rằng y đức không phải hô hào bằng khẩu hiệu, mà là trách nhiệm sống còn của người làm nghề y.

Việt Nam Dân chủ Cộng hòa! Đó là tình yêu của tôi đối với Đất Nước. “Đất Nước của Nhân Dân, Đất Nước của ca dao thần thoại”, của biết bao thế hệ người Việt đã ngã xuống thành tên gọi thân thương Việt Nam - Dân chủ - Cộng hòa.

Trên các trang mạng, kể cả báo chí, người ta không quên liệt kê một loạt những ngày kỷ niệm được xếp vào hàng “sự kiện” mà có lẽ rất, rất ít người biết và hầu như không mấy quan tâm, nhưng...

TP - Có lẽ chưa bao giờ chúng ta thấy đời sống Phật giáo xuất hiện nhiều “nan đề” như lúc này. Xuất hiện những ngôi chùa vận hành kiểu doanh nghiệp với “doanh thu” không bao giờ được công bố. Sự kiện pháp hội được tổ chức rình rang bị nghi là lừa đảo. Sư phạm giới chỉ cần hoàn tục đem theo hàng trăm tỷ đồng thu được trong quá trình tu về tiêu riêng là xong...
 

Biển Cửa Lò thật xinh
Hấp dẫn và quyến rũ
Có lẽ nhất xứ mình

Có lẽ hầu hết chúng ta đều hiểu và dùng đúng từ châm biếm. Như tranh châm biếm, lời thơ châm biếm, châm biếm sâu cay… Tuy nhiên, vì sao lại gọi là châm biếm? Do đâu châm biếm lại thường đi với sâu cay?
 

Trong tiếng Việt, xoay xở thường bị xem là một từ láy. Có lẽ người ta cho rằng, xở chỉ là yếu tố láy của xoay. Bởi thế, Từ điển từ láy tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học – Hoàng Văn Hành chủ biên – NXB Giáo Dục – 1994) thu thập và giải nghĩa như sau:

World Cup ra đời đã lâu. Tính đến mùa World Cup 2022 này thì đã có lịch sử 92 năm nhưng người Việt biết đến giải túc cầu lớn nhất hành tinh này có lẽ hơi muộn. Nhớ một thời World Cup cả làng cùng xem bóng.

- Gọi nữ sĩ Hồ Xuân Hương là “Bà Chúa thơ Nôm”, có lẽ cả tác giả Lê Tâm và nhà thơ Xuân Diệu đều nhằm vào cả khí chất con người lẫn phong cách sáng tác của bà.
 

Điều đặc biệt là cho đến nay, Lê Thành Văn có lẽ là nhà thơ duy nhất của vùng đất Tây Nguyên viết về Bác Hồ xuyên suốt một tập thơ dày cả trăm trang sách.

Tôi đọc thơ Nguyễn Tuyển không nhiều, cũng không thường xuyên nên hiểu về thơ của Nguyễn Tuyển không được sâu nhưng có lẽ Cha Mẹ và Quê Hương là mảng đề tài chiếm dung lượng khá lớn trong thơ anh thì phải.

Đọc bài thơ “Say yêu” khi gặp 2 từ “gian díu” tôi nghĩ có lẽ Đặng Xuân Xuyến đã dùng từ sai hoặc anh viết sai chính tả nhưng ngẫm nghĩ kỹ và đọc lại bài thơ mới thấy anh đã có chủ ý dùng từ “gian díu” vì chỉ 2 chữ đó mới diễn tả đúng được tâm trạng yêu của bài thơ: Một tình yêu cuồng nhiệt và vụng trộm!

Văn hóa là gì, nghe bảo có đến hơn 300 định nghĩa, nhiều thế! Nhưng ngẫm lại, tất cả đều đúng, còn hơn thế nữa, đều cần. Bởi vì, văn hóa rất rộng, có lẽ không gì mênh mông bằng nó, quay về bất cứ hướng nào, chạm đến bất cứ thứ gì đều gặp nó, vấp phải nó, bị nó cật vấn, buộc phải trả lời.
 

Có lẽ đây là lần đầu tiên tôi xem một chương trình ca nhạc với 11 tiết mục mà tiết mục nào trong phần lời ca cũng có những từ như  Tổ quốc, Đất nước, Việt Nam,  biển đảo, yêu nước, quê hương…

Vanvn- Ngày nay có nhiều nhà thơ hứng thú với thể thơ lục bát, nổi tiếng với lục bát, nhưng có lẽ ít người có ý thức phân biệt thể lục bát với thơ trữ tình lục bát, tìm hiểu xem thể thơ trữ tình lục bát hình thành từ bao giờ, và nếu như thế, thiết nghĩ khó mà nhìn ra hết những cách tân của thể thơ này. Muốn nhìn ra diện mạo của thơ lục bát đương đại thì phải có cái nhìn lịch sử, phải nhận ra lịch sử của thể thơ và của thể loại thơ trữ tình lục bát.
 

Vanvn- Trịnh Công Sơn là nhạc sĩ có nhiều người hâm mộ nhất. Đi đến đâu, tôi cũng thấy người ta hát ca khúc của anh. Nhạc Trịnh không chỉ ngự trị khắp mọi xó xỉnh của xứ Việt này mà còn len lỏi đến tận những ngóc ngách sâu thẳm nhất trong cõi tinh thần của người Việt ở Hải ngoại. Dường như ở đâu, Trịnh Công Sơn cũng có người yêu mến. Nhưng có lẽ cho đến tận lúc giã biệt cõi đời này, nhạc sĩ cũng không biết anh có một khán giả ngoại quốc còn say anh cuồng nhiệt hơn bất cứ người hâm mộ nào. Đó là vị Giáo sư trẻ người Đức Frank Gerke.

Vanvn- Trước khi gây chấn động văn đàn với tác phẩm Tướng về hưu, Nguyễn Huy Thiệp đã công bố trên báo Văn Nghệ hai truyện ngắn (Mỵ, Vết trượt). Nếu tiếp tục cách khai thác chất liệu sáng tác và bút pháp của những truyện ngắn này, có lẽ ông vẫn tìm được một vị trí trong văn học sử nhưng không thể trở thành hiện tượng độc đáo gây nhiều tranh cãi như chúng ta chứng kiến suốt ba thập niên văn học.

Tôi đã đọc những câu thơ có lẽ là cuối cùng trên giường bệnh của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp – một tên tuổi lừng lẫy trên văn đàn Việt Nam cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI…
 

Vanvn- Nói đến ngôn ngữ, lại nhớ Tô Hoài. Ông là nhà văn Việt Nam đứng vào hàng giàu ngôn ngữ văn học nhất. Vì sao Tô Hoài lại có được vốn ngôn ngữ cỡ “Thạch Sùng” như vậy? Có lẽ vì cả cuộc đời Tô Hoài gắn bó với người dân, từ người dân ven đô, người dân nội đô, tới người dân quê khắp các vùng miền Bắc, từ miền xuôi tới miền ngược.

-Trải qua một chặng dường dài của văn học nghệ thuật từ xưa đến nay, có lẽ thơ ca vẫn là một trong những loại hình được bàn bạc và phổ biến cũng như có số người tham gia sáng tác nhiều hơn cả.
 

Tôi có đọc Nguyễn Hoàng Đức nhưng chỉ đọc lướt ít bài vì thế không để lại chút ấn tượng nào về văn chương của ông cả. Nhưng thật oái oăm, những bài viết về Nguyễn Hoàng Đức thì tôi lại nhớ rất lâu, có lẽ vì cách viết của các tác giả, vì chân dung của ông được các tác giả tạc khéo quá, ấn tượng quá.

Trong rất nhiều người Việt Nam có lẽ tôi là một người may mắn đã trở thành nhân vật trong ít nhất một bài viết ngắn của ông. Đó là bài ông viết về mấy anh em chúng tôi thuở còn đang làm tờ Văn Nghệ Trẻ của Hội Nhà văn.

Cho đến thời điểm hiện tại, có lẽ vẫn khó có nhà văn hiện đại nào vượt qua được Tô Hoài bởi sự nghiệp văn chương đồ sộ mà ông để lại. Hơn 70 năm cầm bút, cùng với một tinh thần làm việc chuyên nghiệp, cảm hứng dồi dào, cái nhìn sâu sắc Tô Hoài đã để lại những tác phẩm văn chương lớn cho nền văn học Việt Nam.
 

-Tôi được thụ giáo “không chính thức” thầy Phan Ngọc có lẽ là một cơ duyên mà tôi không biết trước. Hồi ấy, cuối năm 1973, tôi trở thành sinh viên của khoa Ngữ Văn Đại học Tổng hợp Hà Nội cho đến cuối năm 1977 thì chúng tôi tốt nghiệp khóa học này. Sau đó tháng 5 năm 1978, tôi cùng một vài bạn bè khác cùng khóa Ngữ Văn 18 được Khoa và Nhà trường giữ lại làm cán bộ giảng dạy. Bắt đầu từ thời gian ấy, tôi mới biết đến thầy Phan Ngọc.

Có lẽ đã đến lúc cần một chế tài nghiêm khắc, xử phạt thật nặng đồng thời nghiêm cấm phổ biến, truyền bá những sản phẩm văn hóa liên quan đến hình ảnh “đường lưỡi bò” phi lý dù nó xuất hiện dưới bất kỳ hình thức nào.

TP - Bao nhiêu năm rồi tôi mới gặp lại anh. Mà tình cờ tại một cuộc tụ bạn bè ở Sài Gòn. Thú thực tôi không nhận ra anh. Mãi cuối cuộc gặp anh chủ động sang ngồi cạnh. Tôi choáng cả người khi nghe chất giọng hơi ngập ngừng chắc có lẽ anh không nhận ra, Th. con trai ông Đề đây mà…
 

Phần này bàn thêm về khả năng tên gọi 12 con giáp, cụ thể là Tí hay Tử 子㜽, có thể đến từ tiếng Việt cổ hay phi-Hán. Điều này cho thấy một sự ngộ nhận qua bao ngàn năm và từ Tây sang Đông, là tên 12 con giáp có nguồn gốc từ Trung Quốc (Hán). Có lẽ nên nhắc lại loạt bài viết về 12 con giáp đã đăng lên các trang mạng toàn cầu (và các hội thảo quốc tế):

Bố láo ăn cắp! Con với chả cái. Nó bảo tiền này đâu phải của ông mà đòi.
 

Chuyện lạm dụng xe biển xanh có lẽ còn tiếp diễn dài dài, dù báo chí và dư luận lên tiếng mạnh mẽ nhưng xem ra những công chức, viên chức thích xài xe công để ăn chơi vẫn “mũ ni che tai”.

Có lẽ, các nhà biên soạn từ điển cho rằng, “xẩu” chỉ là yếu tố láy âm của “xương”, nên đã xếp “xương xẩu” vào diện “từ láy” và giải nghĩa như sau:

Sau gần 8 năm thi công với chục lần lùi tiến độ cùng với việc đội vốn khủng, đường sắt Cát Linh - Hà Đông có lẽ là một trong những dự án giao thông nhiều trắc trở nhất trong lịch sử ngành giao thông công chính nước nhà.

Vâng anh không khóc có lẽ nếu tự thú điều đó thì nhà thơ cảm nhận mình kẻ thấp hèn đi trước nàng, điều mà anh biết chắc rằng nàng không bao giờ muốn anh như thế.

Viết hoa đúng chuẩn là một câu chuyện chưa bao giờ đơn giản. Có lẽ vì thế mà Thông tư 01/2011/TT-BNV về thể thức và kỹ thuật trình bày văn bản đã dành riêng một phần để hướng dẫn viết hoa trong văn bản hành chính.

 

Trong hàng ngũ các bí thư tỉnh ủy đương nhiệm, ông Triệu Tài Vinh ở Hà Giang có lẽ là người chịu nhiều sức ép của dư luận nhất.
 

Thơ của Trần Mai Ngân là thơ của nỗi lòng. Hình như, chị mượn thơ chỉ để ghi lại Nhật Ký Nỗi Lòng nên thơ của chị gần gũi, dễ đi vào lòng người bởi đọc thơ chị. người đọc dễ “cảm”, dễ nhớ. Chị viết nhanh để ghi lại những cảm xúc thật của mình nên những câu thơ của chị rõ là của chị, không chịu ảnh hưởng cúa ai, cứ nhẹ nhàng đằm thắm, nhẹ nhàng chịu đựng, nhẹ nhàng hy sinh (có lẽ) như chính con người của chị.

Cụm từ “chuyến tàu vét” không biết xuất hiện từ bao giờ nhưng có lẽ nó bắt đầu rộ lên từ ngày báo chí phát hiện cựu Tổng Thanh tra Chính Phủ Trần Văn Truyền trước khi nghỉ hưu đã kí quyết định bổ nhiệm hàng loạt cán bộ.

Thơ ông viết về biển, bài nào cũng tươi rói cảm xúc, cũng được cảm nhận bằng một tình yêu trong sáng, thánh thiện của cõi Thiền. Có lẽ vì không phải là người vùng biển nhưng lại rất yêu biển nên ông viết về biển bằng những cảm xúc thật, đẹp và lạ, bằng tâm trạng của người lâu lắm rồi mới gặp lại biển, ngỡ ngàng trước vẻ đẹp đa sắc thái, đa hình ảnh... của biển mà hồn thơ ông bay bổng với nhiều sắc thái tâm tưởng.

Có lẽ đã đến lúc phải dẹp bỏ những loại hội không chỉ tốn kém, vô bổ mà còn gây hại cho sự phát triển của đất nước, cho môi trường kinh doanh lành mạnh như Hiệp hội chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu Việt Nam?

Có lẽ sau kết quả xử lí của Yên Bái đối với biệt phủ của ông Quý sẽ có nhiều vị quan chức khác ở khắp nơi mừng thầm trong bụng vì biệt phủ của các vị bấy lâu nay bị dư luận "soi" đã có lối thoát.

BOT là gì? Có lẽ những dân thường như tôi sẽ mãi mãi không hiểu điều tưởng như rất giản đơn này!

Vì sao lại có chuyện oái oăm này? Đơn giản thôi, vì lễ hội tổ chức muộn so với mùa hoa Dã quỳ. Có lẽ ban tổ chức khi định ngày đã không tính đến điều này?

"Làm giàu không khó" có lẽ đang là cụm từ hot nhất hiện nay. Chả thế mà nó còn được nhà đài tôn vinh bằng một chương trình cùng tên tồn tại đã hơn mười năm nay.

Có lẽ chưa bao giờ cái sự học lại tạo áp lực bao trùm lên xã hội như hiện nay. Dẫu biết mọi sự so sánh đều khập khiễng nhưng ngày xưa việc học sao mà nhẹ nhàng thế, đơn giản thế. Đâu phải thời ấy người ta không hiếu học?

Giá như tư tưởng ấy xuyên suốt như sợi chỉ đỏ trong mọi chỉ đạo của Bộ thì có lẽ đã không có vụ ông Chương cục làm phiền đến cả Thủ tướng, hay chuyện yêu cầu xử lí chấn chỉnh ông Huỳnh Tấn Vinh xoay quanh phát biểu của ông tại hội thảo về Sơn Trà.

Trong lịch sử các tướng lĩnh Việt Nam hiện đại, tên tuổi đứng sau Đại tướng huyền thoại Võ Nguyên Giáp, người thứ hai có lẽ là Đại tướng Lê Trọng Tấn. Ông là người chỉ huy Đại Đoàn 312 tấn công Điện Biên Phủ, bắt sống tướng De Castries và nội các kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược