Nguyễn Duy Xuân

Ngày xưa em dụ ta tìm
Chữ yêu ủ giữa nổi chìm đa đoan
Để giờ hứng chịu hàm oan
Ta cười ta lạc giữa toan tính đời.

Ngày xưa trốn biệt tận đâu
Rõ thương mái tóc đổi mầu ngày xưa

Ngày xưa "bao nỗi"... qua rèm
Tôi về tiếc mãi, cái đêm... với nàng!

Đọc lại những tờ nhật báo, tuần báo, tạp chí ra cách đây trên dưới 100 năm ở Hà Nội, Sài Gòn, Huế… mới thấy tiếng Việt ngày xưa đến ngày nay đã tiến một bước dài trên con đường hoàn thiện.
 

Vụ Việt Á hấp dẫn người xem còn ở một khía cạnh khác, nói theo các cụ ngày xưa là “thề cá trê chui ống”.

Ôi! Ngày xưa ấy đã xa rồi!
Chỉ còn kỉ niệm ở trong tôi
Tóc mẹ giờ đây phơ phơ bạc
Chiều bên bậu cửa, ngóng xa xôi...

Mơ về quê cũ ngày xưa
Khói xanh đầu xóm, gió đưa trên đồng...
Cờ Lau trắng phất bên sông
Dòng đời chảy mãi... Bềnh bồng bèo trô

Ôi! Ngày xưa ấy đã xa rồi!
Chỉ còn kỉ niệm ở trong tôi
Tóc mẹ giờ đây phơ phơ bạc
Chiều bên ngõ vắng, ngóng xa xôi...

 

Bà chưởi từ sáng đến tối
Ơi đứa trộm gà

Em của ngày xưa hiển hiện
Cổ tích giữa đời thường, chẳng phải chiêm bao!
 

Ôi! Ngày xưa ấy đã xa rồi!
Chỉ còn kỉ niệm ở trong tôi...

Bởi vì Người đã đói mọi cơn đói ngày xưa
Vì Người đã chết hai triệu lần nǎm đói bốn nhǎm khủng khiếp
Bởi vì người đã mặc lên mọi tấm áo xác xơ
đã đi chân đất với mỗi đôi chân trần của người dân đất nước,

Em cứ về! Ừ! Một lần thôi
Dẫu nắng bên sông không còn chấp chới
Câu lý ngày xưa dẫu thôi diệu vợi
Ta tựa vai nhau nối lại câu hò.

Ấy là Tết của ngày xửa ngày xưa, thời tóc còn để chỏm. Bây giờ đã thành hoài niệm, lắng lại trong kí ức xa xôi về những năm tháng một đi không trở lại của cuộc đời.

Ước gì… trở lại ngày xưa...
Thuở còn son rỗi… em chưa có chồng…

Thời nay mà nói cán bộ nghèo thì chả ai tin, người ta không tin đến mức nếu bây giờ mà kể chuyện cán bộ lãnh đạo ngày xửa ngày xưa nghèo như thế nào, họ cứ ngỡ đó là chuyện cổ tích.

Vậy là tháng Giêng năm nay thiếu chỉ có 29 ngày rồi sẽ sang ngay ngày mồng 1 tháng Hai.
Chợt nhớ ngày xưa, gặp năm tháng Giêng thiếu, bà nội thường lo lắng nói với cả nhà

Nhớ ngày thuở ấy... ngày xưa
“Trời mưa bong bóng...” em chưa lấy chồng...

Đêm mùa đông, võng chao hồn xa vắng
Quên lãng ngày xưa, ngập mưa tràn nắng
Bến sông Thương trong đục mãi không thôi

Có lẽ chưa bao giờ cái sự học lại tạo áp lực bao trùm lên xã hội như hiện nay. Dẫu biết mọi sự so sánh đều khập khiễng nhưng ngày xưa việc học sao mà nhẹ nhàng thế, đơn giản thế. Đâu phải thời ấy người ta không hiếu học?

“Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam” (GS Nguyễn Lân-1989), giải nghĩa: “sợ hùm, sợ cả cứt hùm (T) Nghĩa là: Đã sợ ai, sợ cả những kẻ hầu hạ người ấy”. Hơn mười năm sau, trong “Từ điển từ và ngữ Việt Nam” (2000), GS Nguyễn Lân giữ nguyên cách giảng, và thêm phần ví dụ: “sợ hùm sợ cả cứt hùm • ng. (tục) Đã sợ ai, sợ cả những kẻ hầu hạ người ấy <> Ngày xưa, người dân phải đến cửa quan thì sợ hùm sợ cả cứt hùm”. Ngày xưa, người dân phải đến cửa quan thì sợ hùm sợ cả cứt hùm”.

Bến đò Vạn Rú - Rú Trét là một trong những điểm ngày xưa Mỹ đánh phá ác liệt nhằm cắt đường huyết mạch chi viện cho miền Nam, nơi khởi đầu xây dựng đường ống xăng dầu dọc theo tuyến đường Trường Sơn huyền thoại. Trở lại nơi đây trong một lần trao nhà tình nghĩa do chương trình “Nghĩa tình Trường Sơn” của Báo SGGP tổ chức, chúng tôi gặp được ông Tống Xuân Hùng - người chỉ huy đội thuyền vận chuyển bộ đội, vũ khí vượt sông Lam trong những năm chiến tranh ác liệt năm nào.

Ngày xưa, thời đánh Mỹ, có câu ngạn ngữ: Ra ngõ gặp anh hùng! Chừ thì ra ngõ, à không, tới cơ quan gặp toàn… lãnh đạo!