Nguyễn Duy Xuân

Tinh thần ấy, sau một thế kỷ, vẫn còn vang vọng như một lời nhắc nhở đối với hậu thế hôm nay: muốn đất nước mạnh, trước hết phải làm cho dân tộc mạnh về trí tuệ, về khí phách và về văn hóa.

Tác giả Nguyễn Cung Thông - Phóng viên Phan Bách (từng làm cho đài phát thanh BBC, hiện nay làm cho SBS Radio Australia) có cuộc ‘mạn đàm dã chiến’ (không soạn trước) với người viết về đề tài nguồn gốc Việt (Nam) của tên 12 con giáp, đặc biệt là cho năm nay, Bính Ngọ 2026. Sau đây là các điểm chính được ghi lại rất tóm tắt từ buổi phỏng vấn dã chiến này:

Tôi cũng rất hi vọng người Việt chúng ta sẽ chú ý đến vấn đề này để giữ cho sự phong phú đó được tồn tại mãi mãi cũng như có thể làm cho nó phong phú thêm nữa!

Vì bệnh thành tích, vì cái danh hão mà đôi khi người ta tìm mọi cách, từ lạm dụng quyền lực, phớt lờ những văn bản pháp qui đến việc ngụy tạo thành tích… tất cả chỉ nhằm một mục đích: giành bằng được mọi danh hiệu thi đua, làm cho việc khen thưởng biến tướng, phản cảm, không còn tác dụng nêu gương cho xã hội.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cảnh báo cách đây hơn nửa thế kỷ về công tác cán bộ: “Tôi không sợ bọn đế quốc, bọn phản động. Đồng bào sẽ đánh thắng chúng. Tôi chỉ sợ những hành vi xấu xa của cán bộ, làm cho đồng bào mất lòng tin với chế độ, Nhà nước và Đảng".

Tiếng máy trên tường vẫn chạy rì rì nhưng nó không còn êm ái như tiếng ru nũa mà nó làm cho đôi tai hằng cứ ong ong như đang bị ai bít lại. Em nhớ tới bà và thấy thương bà quá. Ở đây mát thế này mà em còn chưa ngủ được thì ngoài kia, không có em quạt cho, bà sao mà ngủ nổi.

Có những KÝ ỨC nhớ lại làm ta giật mình, trăn trở, làm cho nước mắt ta chảy, mũi ta cay, cổ ta nghẹn cứng và đôi khi cũng có cả những thứ làm ta bật cười…
 

“Hán hoá tiếng Việt” là gì? “Hán hoá tiếng Việt” ở đây được hiểu cụ thể là áp đặt các đơn vị thành ngữ tục ngữ trong tiếng Hán vào tiếng Việt, làm cho tiếng Việt giống với tiếng Hán, người Việt nói theo cách của người Hán.

Con giun xéo lắm cũng quằn, ông Trời không thể chịu nổi tiếng oan dậy đất nên đã quyết nhiều phen làm cho rõ mặt kẻ gây họa cho đất nước.

Những cơn mưa bụi lác đác cũng đủ làm cho cà phê bung nụ đầu mùa, điểm bông trắng muốt trên cái nền xanh thẫm đang bật mầm sau một vụ cà bội thu. Đấy là tín hiệu báo mùa xuân đang tới.

Tôi thích 2 chữ "cứ nhói" ở câu thơ này. Nó diễn đạt được nhiều điều. Nó làm cho câu thơ day dứt thêm và lắng đọng hơn.

Cần lắm một sự dũng cảm để lập lại kỉ cương trong việc phong tặng các danh hiệu văn hóa, làm cho đời sống văn hóa ngày càng tốt đẹp; để những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc phát triển một cách bền vững trong hiện tại và tương lai.

Nếu như "đường cong mềm mại" làm cho dư luận cảm thấy "cuộc đời vẫn đẹp sao" thì "đê vỡ có kế hoạch" khiến người dân Chương Mỹ yên lòng, dù cho lũ có vượt báo động 3 cũng cứ việc kê cao gối mà… ngủ (!).

Bề ngoài, ngoa dụ tỏ ra nói quá sự thật (không phải nói sai sự thật), nhưng bên trong ngoa dụ làm cho hiện tượng trở nên thực hơn, bởi vì qui mô của hiện tượng càng được mở rộng thì bản chất của nó càng được bộc lộ rõ.