Nguyễn Duy Xuân

Nguyễn Trãi, nhân vật lịch sử, có thể đã đơn độc từ trước đây hơn 500 năm: Nếu không, ông không bị hãm hại một cách bi thảm như vậy. Nhưng với Nguyễn Thị Lộ lần đầu tiên Nguyễn Trãi được tái sinh như một con người hiện tại, bởi ý thức về sự cô đơn chỉ phát hiện đầy đủ với con người hiện đại, đặc biệt ở Việt Nam. Ý thức về cá nhân, về sự khác biệt với "bầy đàn" làm phát sinh cảm giác cô đơn ở Nguyễn Trãi đã nhập ông vào thế kỷ chúng ta.

"Đêm Lạnh" là một trong những bài thơ độc vận xuất sắc của Đặng Xuân Xuyến, thể hiện rõ phong cách nghệ thuật độc đáo của anh: sự kết hợp tinh tế giữa hiện thực trần trụi và chất lãng mạn uẩn khúc, giữa khao khát thể xác mãnh liệt và nỗi cô đơn bủa vây.

Xuyến chi triền đê nở trắng
Cây bạch đàn vẫn cô đơn bên bờ vụng

Chúng mình hẹn gặp nhau giữa thành phố Sài Gòn
Ngày chiến thắng, anh cô đơn giữa vô vàn đồng đội
Anh một mình nặng mang lần gặp cuối
Lỗi hẹn một lần, lỗi hẹn cả trăm năm
 

Những câu thơ nhuốm màu cô đơn với cảm giác ngậm ngùi chua chát của tâm trạng như mặc cảm tội lỗi, như lén lút, hụt hẫng, như chán chường tuyệt vọng...

Nhà văn Lê Mai (Hà Nội) vốn là một thương binh chống Mỹ, sống một mình ẩn dật, cô đơn. Ông lặng lẽ quan sát, chiêm nghiệm thời cuộc, viết lên những trang văn sống động đầy tính hiện thực mang tính phúng dụ.

Đêm ... bây giờ thì không ngủ được. Trạng thái cô đơn trống trải dường như được thay thế bằng niềm khát khao có thật ở cuộc đời. Sự mãnh liệt của tình yêu, của hạnh phúc lứa đôi được so sánh như những "trận cuồng lũ", như "ngấu ải chờ mưa", chỉ có khát và khát ...