Nguyễn Duy Xuân

Thơ hay hay dở, rồi bạn đọc sẽ là người phán xử cuối cùng. Thơ dở thì có bốc thơm lên tận mây xanh rồi người ta cũng sẽ quay lưng. Thơ có chút hồn vía thì tự khắc ở lại trong trí nhớ của bạn đọc.

Đánh giá về vai trò báo chí của Phan Châu Trinh, cụ Huỳnh Thúc Kháng – một nhân vật lớn của phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX – đã có nhận định rất đáng chú ý trên tờ Tiếng Dân năm 1933. Cụ Huỳnh cho rằng lâu nay người ta thường nhắc đến các bài điều trần, diễn thuyết của Phan Châu Trinh mà quên mất rằng ông “chính là một nhà báo xuất sắc trước 25 năm kia”.

Tôi nhớ, người ta một cuối năm
Giữa chiều mưa ấy rét căm căm
Mặc tôi thảng thốt chặt tay nắm
Vẫn nhẹ lắc đầu ngó xa xăm.

Người ta sưởi ấm bằng chăn đệm
Anh sưởi tim mình bằng nhớ em.

Buổi gặp mặt Ngày Nhà giáo năm nay diễn ra thật đặc biệt. Không có diễn văn khuôn mẫu, không hoa tươi rực rỡ, không nghi thức dàn trải. Mọi thứ giản dị đến lạ – nhưng chính từ cái “không” ấy, người ta lại thấy rõ những điều “có” mà bấy lâu nay đôi khi đã vắng bóng: có tầm nhìn, có trí tuệ, có tương lai.

Tiếp theo và hết.
Nghe đọc toàn văn bản. 

Giữa lúc đời sống xã hội rơi vào tình thế cùng cực bỗng có luồng gió lạ thổi qua. Ngồi đâu người ta cũng bàn chuyện cải cách, đổi mới. “Perestroyka” thành từ cửa miệng của những năm tháng đói quay đói quắt. Nghe mà sướng lỗ nhĩ, mà hy vọng ở ngày mai.
 

Thơ cho người ta yêu
như hương hoa trời đất
bắt người ta vắt óc
thì con ơi đừng, đừng!

Trên các trang mạng, kể cả báo chí, người ta không quên liệt kê một loạt những ngày kỷ niệm được xếp vào hàng “sự kiện” mà có lẽ rất, rất ít người biết và hầu như không mấy quan tâm, nhưng...

Người ta ví von người phụ nữ như lửa, có thể thiêu đốt cả thành trì, lâu đài, thậm chí cả một vương triều... quả thật không sai. Ở EM, ngọn lửa ấy đã thiêu đốt một thành trì TA “trinh bạch” sừng sững được “nửa đời” người rồi.

Tôi biết người ta cố quên tôi
Ước thề chỉ để thoảng đầu môi
Gặp tôi người cứ ne né vội
Như sợ chạnh buồn phía xa xôi

Tết Táo quân vào ngày 23 tháng Chạp - người ta coi đây là ngày "vua bếp" lên chầu Trời để tâu lại việc bếp núc, làm ăn, cư xử của gia đình trong năm qua.
 

Vì bệnh thành tích, vì cái danh hão mà đôi khi người ta tìm mọi cách, từ lạm dụng quyền lực, phớt lờ những văn bản pháp qui đến việc ngụy tạo thành tích… tất cả chỉ nhằm một mục đích: giành bằng được mọi danh hiệu thi đua, làm cho việc khen thưởng biến tướng, phản cảm, không còn tác dụng nêu gương cho xã hội.

Bấy nhiêu văn bản pháp quy dường như vẫn chưa đủ để răn đe, ngăn chặn những kẻ cơ hội, thoái hóa biến chất luồn sâu, leo cao trong bộ máy Đảng và Nhà nước bởi vấn đề cốt lõi vẫn là con người. Khi người ta đánh mất lòng trung thực, liêm sỉ và sự tử tế thì luật pháp chẳng còn nghĩa lý gì.

Độc giả LĐS (TP Thanh Hoá) hỏi: “Tôi thấy trên mạng xã hội và sách báo người ta hay viết là “cổ suý”, nhưng cũng có nhiều người viết là “cổ xuý”. Vậy xin chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa cho biết, trong hai cách viết “cổ suý” và “cổ xuý”, thì đâu là cách viết đúng chính tả?”.
 

Lâu nay, khi nói đến “Đề cương về văn hóa Việt Nam” (1943) của Đảng Cộng sản Đông Dương, người ta thường đồng thời nói đến Hội Văn hóa cứu quốc Việt Nam (1943 - 1948). Đầu năm 2023 đã có những cuộc kỷ niệm, hội thảo nhân 80 năm “Đề cương về văn hóa Việt Nam”. Thế nhưng chưa nghe nói dự định một hội thảo hay kỷ niệm 80 năm Hội Văn hóa cứu quốc Việt Nam.
 

Nhìn sắc xuân đang thắm lên từng phút từng giờ trên quê hương, lòng người không giấu được niềm xúc động lớn lao. Từng sống những ngày dài trong cảnh trên bom dưới đạn, chui rúc trong những căn hầm trú ẩn chật chội, ẩm thấp hàng năm trời, con người ta mới cảm nhận được thật sâu sắc những giây phút thiêng liêng vô giá của hòa bình.

Trong tiếng Việt, xoay xở thường bị xem là một từ láy. Có lẽ người ta cho rằng, xở chỉ là yếu tố láy của xoay. Bởi thế, Từ điển từ láy tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học – Hoàng Văn Hành chủ biên – NXB Giáo Dục – 1994) thu thập và giải nghĩa như sau:

Nhắc đến Tây Nguyên, người ta thường nghĩ đến loài hoa dã quỳ. Loài hoa vừa bình dị vừa rực rỡ này đã hút hồn biết bao du khách đến với vùng đất nhiều nắng gió. Trân trọng mời các bạn cùng lắng nghe tản văn “Dã quỳ và em” của Nguyễn Duy Xuân qua giọng đọc Hồ Nữ Thị, Báo Nghệ An.

“Những từ dùng sai trong tiếng Việt” là bài viết có rất nhiều sai sót, thậm chí là “tuyên truyền nhảm”, nhưng lại được không ít người tâm đắc, đăng tải, chia sẻ rộng rãi trên mạng trong nhiều năm qua. Không rõ bài viết của ai, chỉ thấy người ta ghi là “sưu tầm”.

Tôi chỉ muốn người ta nhón tay làm phúc, bớt đi một chút
một chút thôi từ cao tốc ngàn tỷ
từ cây cầu hoành tráng đang xập xệ
từ biệt thự triệu đô, từ những vụ tham ô thế kỷ
từ những chai rượu ngoại chảy tràn trong bao cuộc hoan hỷ thâu đêm,…

- Cội rễ làm nên sức sống bất diệt của tác phẩm văn chương là tài năng, ân tình người cầm bút. Văn chương khơi nguồn từ trái tim sẽ đi đến những trái tim để rồi người ta nhớ mãi không quên.
 

Ta trả người
Ta trở về ngụp lặn biển khơi
Ta vợt lại nụ cười...

- Nhớ đến nhà thơ Lê Anh Xuân, người ta sẽ nhớ đến những vần thơ bất hủ của ông với tác phẩm nổi tiếng Dáng đứng Việt Nam. Thơ và cuộc đời ông là bản hùng ca về tình yêu nước.
 

- Một thời người ta đã bàn nhiều về thơ của bà, “Khi thì nói nàng tục mà không dâm/ Khi thì bảo nàng dâm mà không tục” (Hoàng Trung Thông trong bài thơ đã nhắc ở trên). May mắn là ngay cả ở những thời điểm tồn tại kiểu phê bình văn học thô thiển thì quan điểm “kết án” thơ Hồ Xuân Hương cũng không thắng thế. Vẫn  Hoàng Trung Thông viết về thơ bà: “Đọc lên sang sảng/ Ai thẹn thì cúi đầu/ Ai thích thì nghĩ lâu/ Đó là nàng thơ của một thời một thuở/ Đó là thơ mà không ai không nhớ”.

Tôi biết người ta chẳng ngóng trông
Chỉ mình tôi với mộng hư không
Chiều qua lạc bước về Kim Động
Tôi lại trắng đêm hứng gió đồng.

Sau gần nửa thế kỷ, kể từ ngày bài hát “Những đồi hoa sim” của Dzũng Chinh được chính thức cấp phép lưu hành. Ca khúc xuất phát từ Màu tím hoa sim – bài thơ mở ra bi kịch cuộc đời một nhà thơ tài hoa, mà cho đến bây giờ người ta vẫn nhắc đến đầy ray rứt: Hữu Loan.

- Lạ chứ! Ở xứ tao, những cuộc lễ trang trọng thế người ta phải chọn hàng hiệu…

Người ta bảo hậu sinh khả úy. Đúng thế thật! Con cháu bây giờ vượt xa tiền nhân nhiều. Cái câu “quan nhất thời dân vạn đại” xem ra không còn hợp thời nữa rồi.

Người ta chỉ oai khi còn quyền bính. Cái sức mạnh siêu hình ấy một khi đã bị tước đi thì anh chỉ còn là cái xác không hồn. Mới hôm qua thôi, bao kẻ còn quì dưới chân cụ thế mà bây giờ ngoắt cái, vẫn những thằng đó, hôm nay có gặp lại chúng cũng chẳng thèm nhếch mép hỏi lấy một câu.

- Nói đến thơ ca Nhật Bản, người ta nghĩ ngay đến Matsuo Basho (Mat-su-ô Ba-sô/Tùng Vĩ Ba Tiêu) [1], nhà thơ lớn nhất mọi thời của xứ sở Phù Tang, người đã đưa thể thơ haiku (hai-kư) lên đến đỉnh cao… Ở Việt Nam tên tuồi Basho đã được nhiều người biết đến, nhưng người ta thường nghĩ về ông như một Thiền sư và tuy có biết thơ haiku của ông là có giá trị, nhưng đại đa số đều cho là rất khó hiểu và xa lạ.

Vanvn- Người ta, bằng tất cả những cách có thể, đã cố gắng định nghĩa thơ; nhưng thơ như một chất lân tinh luôn theo những kẽ tay chảy ra khỏi sự trì níu, càng cố nắm chặt thì nó càng dễ biến mất.
 

Rồi anh rút ra một kết luận có thể nói mang tầm vóc thời đại mà suốt mấy chục năm qua, chẳng mấy ai quan tâm: “Nhưng tai hại là người ta lại cứ muốn cho họ làm uỷ ban nọ, uỷ ban kia nữa, thế mới chết người ta chứ!”.

Vanvn- Trịnh Công Sơn là nhạc sĩ có nhiều người hâm mộ nhất. Đi đến đâu, tôi cũng thấy người ta hát ca khúc của anh. Nhạc Trịnh không chỉ ngự trị khắp mọi xó xỉnh của xứ Việt này mà còn len lỏi đến tận những ngóc ngách sâu thẳm nhất trong cõi tinh thần của người Việt ở Hải ngoại. Dường như ở đâu, Trịnh Công Sơn cũng có người yêu mến. Nhưng có lẽ cho đến tận lúc giã biệt cõi đời này, nhạc sĩ cũng không biết anh có một khán giả ngoại quốc còn say anh cuồng nhiệt hơn bất cứ người hâm mộ nào. Đó là vị Giáo sư trẻ người Đức Frank Gerke.

(Vanchuongphuongnam.vn) – Mùa xuân tựa men nồng làm đắm say biết bao tâm hồn thi sĩ. Từ đó, vườn thơ mùa xuân kết tinh nhiều tứ thơ hay “mê hoặc” trái tim người yêu thơ. Lắng sâu cảm xúc trong những bài thơ xuân, người ta bừng ngộ những lẽ sống cao đẹp đáng quý vô cùng.

Tôi biết người ta chẳng ngóng trông
Chỉ mình tôi với mộng hư không
Chiều qua lạc bước về Kim Động
Tôi lại trắng đêm hứng gió đồng.

Đôi khi, tôi tự đặt câu hỏi ngu ngơ: “Tại sao người ta lại tham đến thế nhỉ? Chức thì cũng đã to rồi, danh phận cũng đã có rồi, tiền bạc của cải chất như núi, thế mà vẫn tham. Chết lại về cát bụi như nhau cả thôi".

- Sau gần nửa thế kỷ, bài hát “Những đồi hoa sim” của Dzũng Chinh vừa được chính thức cấp phép lưu hành. Ca khúc xuất phát từ Màu tím hoa sim - bài thơ mở ra bi kịch cuộc đời một nhà thơ tài hoa, mà cho đến bây giờ người ta vẫn nhắc đến đầy ray rứt: Hữu Loan.

Nói đến tự sự, một thời gian dài người ta chỉ quan tâm tới cốt truyện. Cốt truyện đúng là một yếu tố cơ bản của tự sự, nhưng không phải là tất cả. Tuy nhiên cốt truyện cũng là một khái niệm của thi pháp học lịch sử, cụ thể.
 

Người ta về với người ta
Sao mình cứ mãi mặn mà ... với xưa !(?)

Người ta thường nói những gì, nghĩ ra trong lúc say, nói trong lúc say là những gì chân thật nhất. Đó cũng là lúc mà những bài thơ mà chính tác giả khi say viết hoặc khi tức cảnh sinh tình viết ra nói lên biết bao tâm trạng của kẻ say rượu hay nói đúng hơn là say tình.

Tìm kiếm trên Google, người ta bắt gặp nhiều tít bài vận dụng câu thành ngữ như: “Muốn chồng ‘chiều như chiều vong’ phụ nữ hãy làm điều này mỗi tối” (phunutoday); “Chuyện ngược đời: Chủ nhà chiều osin như “chiều vong” (giaoduc.net.vn); “Chiều Nhân viên như chiều vong mà cũng không xong”… Điển hình, bài “Mang thai hộ: Chiều như chiều vong” (antg.cand.vn) có đoạn:

Từ đó cứ mỗi độ tháng mười nơi nàng H’limh chết lại nở ra một loài hoa có màu vàng rực. Người ta thường gọi là hoa Dã Quỳ.

Thói thường khi nói đến mấy tiếng “về quê chơi”, người ta sẽ nghĩ ngay đến chuyện về thăm nơi chôn rau cắt rốn của mình, về cái làng ta phong cảnh hữu tình thân yêu, nơi có triền đê, lũy tre, cánh đồng, phiên chợ…

Người ta yêu...
Mắt môi say men rượu!
Ta với tình...
Nặng nợ kiếp ba sinh...

Thời nay mà nói cán bộ nghèo thì chả ai tin, người ta không tin đến mức nếu bây giờ mà kể chuyện cán bộ lãnh đạo ngày xửa ngày xưa nghèo như thế nào, họ cứ ngỡ đó là chuyện cổ tích.

Thôi nín đi mấy anh mấy chị
Thương vay khóc mướn thế đủ rồi
Bữa sáng người ta ăn
Bằng cả tháng nhà đông con không cần chi tiêu tằn tiện
Chai rượu người ta uống
Hơn tháng đẫm lưng mồ hôi đám người lao động

(VTC News) - Người ta dùng từ Happy cho mỗi lời chúc nhân dịp năm mới, lễ Phục sinh, sinh nhật, nhưng riêng với lễ Giáng sinh lại đi liền với từ Merry tạo thành cụm từ quen thuộc hiện nay Merry Christmas.

Người ta dùng chúng một cách tự nhiên và coi đó là một sự thực không có gì phải thắc mắc. Người ngoại quốc khi nghe và đọc những câu này cũng coi đó là một sự bình thường, dẫn xuất từ lòng hãnh diện về quê hương, giòng giống mình. Một sự hãnh diện mà dân tộc nào cũng có.

Có lẽ chưa bao giờ cái sự học lại tạo áp lực bao trùm lên xã hội như hiện nay. Dẫu biết mọi sự so sánh đều khập khiễng nhưng ngày xưa việc học sao mà nhẹ nhàng thế, đơn giản thế. Đâu phải thời ấy người ta không hiếu học?

Người ta khát lộc say quyền
Để em phận gái thuyền quyên bẽ bàng.

Trách người ta bạc tựa vôi
Mà quên vẽ lại nét môi thâm màu

- Tài năng nở rộ từ sớm, sở hữu siêu trí tuệ và gặt hái thành công liên tiếp trong lĩnh vực của mình là những điều người ta thường nói về 12 thiên tài dưới đây.

Trong tiếng Việt, khi cần nhấn mạnh làm nổi bật đặc trưng, tính chất của đối tượng, người ta cố tình nói quá sự thật; việc nói quá ở đây có thể là phóng to hoặc thu nhỏ đối tượng cần miêu tả. Lối nói này được gọi là khoa trương.

Bạn đọc Trương Thanh Hiếu (Hà Nam) hỏi: “Khi chửi mắng một người phụ nữ hỗn xược, người ta hay dùng từ “lăng loàn”. Xin cho biết tại sao lại gọi là “lăng loàn”, và trong những hợp nào thì bị xem là “lăng loàn”?

Người ta thường bảo danh dự của mỗi con người là vô giá. Thế nhưng, có nơi, có lúc danh dự thật rẻ mạt. Và một khi danh dự rẻ mạt thì cũng có nghĩa là đạo đức xã hội đã xuống cấp nghiêm trọng lắm rồi.

Lí Bạch là một nhà thơ lớn thời Đường, một ngôi sao sáng chói trên thi đàn Trung Quốc từ thời nhà Đường cho đến ngày nay. Người ta thường gọi ông là Thi Tiên (Trích Tiên Lí Bạch). Học giả Lí Dương Băng trong "Thảo Đường Tập Tự" đã có câu nói bất hủ về thiên tài Lí Bạch “Thiên tải độc bộ, duy công nhất nhân” (Hàng ngàn năm chỉ có một mình ông mà thôi).

Vấn nạn chạy chức, chạy quyền chính là nguyên nhân sâu xa khiến cho người ta ngộ nhận chức quyền đã chạy được kia thuộc sở hữu của mình mà không nghĩ đó là trách nhiệm nhân dân giao phó. Cho nên, từ chức là chuyện trong mơ. Tuyển dụng, bổ nhiệm người nhà là chuyện của sếp, rất "đúng qui trình" và "tập thể nhất trí".