Nguyễn Duy Xuân

Từ có chức năng định danh, là tên gọi của sự vật, hiện tượng, hành vi, tính chất,… Nếu việc định danh không trúng thì không những làm mất đi sự chuẩn mực của ngôn từ mà còn dẫn đến sự sai lệch về nội dung.

Dư luận như lạc vào ma trận chữ nghĩa về một cái cổng chào "vĩ đại". Nhưng ngôn từ dẫu có đẹp cũng không thể làm son phấn để phết lên hình hài cái cổng có một không hai này đang ở giai đoạn hoàn thiện.

Bài thơ "Ở lại" là một trong số các bài thơ tình hay của nhà thơ Đặng Xuân Xuyến! Ngôn từ và hình ảnh trong bài thơ thật bạo liệt và táo bạo, đậm chất phồn thực nhưng không hề mảy may khiêu dâm, tục tĩu.

Chiều 25 tháng 7 (2021), rảnh thời gian tôi mở tủ sách lấy tập thơ "THĂM THẲM BÓNG LÀNG" của nhà thơ Đinh Sỹ Minh ra đọc lại. Trong 45 bài thơ của "THĂM THẲM BÓNG LÀNG", bài thơ "Quê Choa" với ngôn từ mộc mạc, với cách viết ngẫu hứng và hồn nhiên đã để lại cảm xúc khá ấn tượng trong tôi.

Không phải lời nói dối
Mặt nạ che mặt người
Không ngôn từ hoa mỹ
Đánh bóng trước mắt người

Hiện tượng "tranh công, chối tội, đổ lỗi, thanh minh" (chữ của nhà báo Bùi Hoàng Tám) bằng mọi cách kể cả việc lươn lẹo ngôn từ đang làm méo mó tiếng Việt và vẩn đục văn hóa ứng xử nơi cơ quan công quyền, trên báo chí và mạng xã hội.

Biết đến bao giờ, quan chức xứ mình ai ai cũng sẵn sàng tinh thần dám làm dám chịu; để nhân dân không còn phải nghe những ngôn từ lươn lẹo; để tiếng Việt luôn trong sáng, mãi mãi là “thứ của cải vô cùng quý báu của dân tộc”, đồng hành cùng nhân dân trên con đường thiên lý xây đắp non nước đẹp giàu.
 

 - Vì mục đích chính là du ngoạn cho nên những chuyến đi như thế hiệu quả để ích nước thì ít mà “lợi nhà” thì nhiều, dù được ngụy trang bằng ngôn từ bay bổng.

"Hương Quê" là bài thơ nói về yêu mà không dùng một chữ yêu. Một bài thơ tả tình lồ lộ mà không có một ngôn từ nào chỉ tình ấy, mà khi gặp nó, người đọc vẫn thấy ngồn ngộn cảnh, ngồn ngộn tình, ngồn ngộn bão giông mây mưa ào ạt, thấy lớp lang của sự dâng hiến, trao gửi cuộn trào.

Thơ Quang Huỳnh có hương thơm của tình mẹ, của cỏ hoa, của mây và gió. Ngôn từ trong sáng nặng những thương yêu ...mang đến cho ta nhiều cảm xúc đẹp.

 

Xin đừng lặp lại những ngôn từ sáo rỗng mỗi khi cho ra đời một dự án, nào “vì dân”, “nhân dân đồng thuận”, “người dân mong chờ”,… trong lúc thực tế dân chẳng hề được tham khảo ý kiến.

Từ trước đến nay, khi nghiên cứu về trận chiến Việt Thanh đầu năm Kỷ Dậu (1789) chúng ta thường đặt nặng khả năng chiến đấu và tinh thần của quân Nam, hay tài cầm quân của Nguyễn Huệ được bao phủ dưới những ngôn từ sáo mòn như “tình yêu nước nồng nàn”, “thiên tài quân sự bách chiến bách thắng”.

Có những sự gian dối, lươn lẹo đã đúc thành ngạn ngữ hiện đại kiểu "cong mềm mại", "đúng qui trình", "tập thể đồng thuận", "người dân nhất trí",… để rồi kết cục những kẻ "đẻ" ra thứ ngôn từ ma mị kia vẫn phè phỡn còn bao nhiêu hệ lụy xã hội trút lên đầu lên cổ người dân vô tội.

Lời giáo huấn biểu hiện qua câu thành ngữ “mài sắt nên kim”, một mặt được nhận thức qua ngôn từ của nó mà mấu chốt là sự đối lập giữa hai hình ảnh sắt và kim, mặt khác, thông qua sự liên hệ tới giai thoại về cuộc đời của nhà thơ nổi tiếng đời Đường ở Trung Quốc – nhà thơ Lý Bạch.