Nguyễn Duy Xuân

http://nguyenduyxuan.net

NGHE & ĐỌC: Chuyện của một thời (kỳ cuối)

• Thứ sáu - 31/10/2025 08:43
•  In ra
•  Đóng cửa sổ này

- Chuyện của một thời, kỳ 1
- Chuyện của một thời, kỳ 2
- Chuyện của một thời, kỳ 3

Nghe đọc toàn bộ hồi ức (từ kỳ 1 đến hết):

Tôi còn may mắn hơn nhiều đồng nghiệp khác nhờ biết thêm một vài nghề phụ nữa. Nói biết cho có chất “học thuật” chứ chẳng qua chỉ là hệ quả của “cái khó ló cái khôn” cộng với chút hơn người một tí hoa tay và biết cách học mót, chứ chẳng có trường lớp nào dạy mình cả.

Đầu tiên là làm thợ mộc. 

Cưới vợ xong, tôi dọn đồ đạc tư trang từ khu tập thể giáo viên độc thân trên lầu 3 xuống khu C tập thể gia đình của trường, nơi có vài dãy nhà cấp 4 được chuyển đổi từ ký túc xá sinh viên. Phòng “hạnh phúc” của hai vợ chồng tôi là gian số 2 của dãy nhà số 13. Bắt đầu một cuộc sống mới mà từ đó, gánh nặng gia đình cứ trĩu dần trên đôi vai gầy của đôi vợ chồng giáo chức trẻ.

 Cuộc sống nhà giáo thời khốn khó thì khỏi phải nói, thiếu thốn đủ bề. Nhưng có cái hay là hoàn cảnh bí bách đó nó buộc con người ta phải thích ứng bằng những “sáng tạo” chẳng giống ai.
 
Tôi bắt đầu cầm cưa đục để chế cặp giường cá nhân nhà trường cho mượn thành giường đôi, chuẩn bị đón cậu con trai sắp chào đời. Khi tay nghề khá hơn thì đóng chuồng gà, chuồng heo, chạn bát rồi bàn ghế.

Suốt mùa hè năm 1988, tôi tự cầm bay xây cái tổ ấm đầu tiên trong đời mình. Căn nhà cấp 4 chỉ rộng khoảng ba mươi mét vuông nhưng với tôi nó chẳng khác gì một tòa biệt thự. Không ngờ đời giáo chức quèn như mình lại làm được công trình thế kỷ ấy. Ngôi nhà đó tồn tại đúng hai mươi chín năm, kỳ diệu thay là nó không hề bị xuống cấp dù trong làng sự phạm, rất nhiều nhà của bạn đồng nghiệp xây cùng thời, thuê thợ làm đàng hoàng, đã phải dỡ bỏ từ lâu vì dột nát, lún sụt. Chuyện xây nhà, tôi có một bài viết riêng, bởi đó là sự kiện được xếp hàng oanh liệt nhất trong cuộc đời thằng đàn ông có... vợ.


Thầy giáo - thợ xây và căn nhà mơ ước. Mùa hè 1988

Thế là tôi trở thành tay thợ mộc kiêm thợ nề cừ khôi. Tôi đóng bàn ghế sa lông, tủ buýt phê, tủ quần áo. Tôi xây nhà, làm công trình phụ, cùng bạn lập thành “kíp” thợ, “thầu” các công trình sửa chữa nhỏ ở khu ký túc sinh viên. Ban đầu kể cũng ái ngại với học trò. Sáng vừa thấy thầy trên bục giảng, chiều đã thấy thầy mang đồ nghề khi thì sửa vạt giường, song cửa, khi thì trét trám sàn nhà kí túc xá sinh viên hay vá bể nước công cộng. Các cụ xưa dạy rồi, đói thì đầu gối phải bò thôi, kiếm tiền bằng sức lao động chân chính của mình, có gì đâu mà phải e ngại, nhỉ.

Thời bao cấp đụng chi thiếu đó. Tính tôi thì không chịu chấp nhận cái thực tế nghiệt ngã đó. Cái gì mà trong nhà không có, là tìm cách chế cho bằng được, trừ máy bay, tàu hỏa. Ka ka.

Một hôm, nhìn anh bạn tên Phi, giáo viên Kĩ thuật công nghiệp gò phích nước, thấy cũng đơn giản, nghĩ sao mình lại không làm nhỉ. Thế là đạp xe xuống Hòa Thắng, tìm đến nhà bạn đồng niên làm cán bộ kĩ thuật nông trường Việt Đức 1 thăm dò nguồn vật liệu. Ngày ấy, các nông trường do CHDC Đức viện trợ có rất nhiều ống nước bằng nhôm bị thải loại vì hư hỏng. Phát hiện sau vườn nhà bạn có nhiều phế liệu đó, tôi ngỏ lời xin mấy đoạn. Bạn đồng ý cho ngay. Thật, mừng hơn bắt được vàng.

Ống nước chở về, tôi bắt tay ngay vào việc gò nồi, gò thùng đựng nước. Vài ngày sau, đã có đủ bộ xoong nồi tự chế và một cặp thùng gánh nước. Lại còn gò tặng em vợ một đôi thùng, xuất ngoại lên Gia Nghĩa, Đắk Nông khiến thiên hạ lác mắt.


Nồi tự gò từ ống nước. Sản phẩm của một thời khốn khó

Ôi, chuyện một thời. Nhớ gì chép nấy chẳng ra tấm ra món, xin được chia sẻ cùng mọi người, nhất là với những ai đã từng trải qua năm tháng khốn khó của thời bao cấp cách đây ba bốn chục năm về trước. 

Nếu bạn thấy có chút bóng dáng mình trong đó, thì đấy là niềm an ủi vô hạn đối với lão già này, để ngày mưa buồn không thể buồn hơn.

Nguyễn Duy Xuân