Vì sao “cơn giận” của thiên nhiên ngày càng hung dữ?

Thứ tư - 11/11/2020 21:30
Nếu chúng ta không nhìn thẳng vào sự thật, chỉ ra nguồn gốc sau xa gây lũ chồng lũ quét, sạt lở núi kinh hoàng thì chắc chắn trong tương lai gần sẽ còn đón nhận nhiều thảm họa tương tự.
Nửa cuối tháng 9 và trong suốt tháng 10 năm 2020, miền Trung nước ta liên tục hứng chịu 5 cơn bão, 2 áp thấp nhiệt đới và 9 vụ sạt lở núi.

Thiệt hại do bão chồng bão, lũ chồng lũ gây ra đối với miền Trung là hết sức nghiêm trọng. Theo thống kê sơ bộ, tại các tỉnh từ Hà Tĩnh đến Quảng Ngãi, bão lũ đã khiến 230 người chết và hy sinh. Riêng cơn bão số 9 đã làm 92.000 nhà tốc mái, 5.000 nhà sập hoàn toàn, hơn 600 công trình trường học, bệnh viện hư hỏng.
Mổ xẻ nguyên nhân gây bão lũ dữ dội, dồn dập xảy ra tại miền Trung trong tháng 10 vừa qua, phần lớn các ý kiến đều cho rằng, nguyên nhân trước hết là do biến đổi khí hậu. Khu vực miền Trung, với đặc điểm tự nhiên địa hình dốc, lòng sông hẹp, mưa lũ lớn, cửa sông bị sa bồi và thay đổi qua từng năm, nhiều vùng địa chất yếu...

Nguyên nhân tiếp theo là sự tàn phá thiên nhiên do chính bàn tay con người. Áp lực tăng trưởng nóng đã khiến cho bài toán quy hoạch phát triển kinh tế xã hội bền vững thiếu “nhạc trưởng” chỉ huy dẫn đến việc đầu tư xây dựng hạ tầng cơ sở của các ngành bất chấp quy luật của tự nhiên, phá vỡ môi trường sinh thái.

Có ý kiến còn cho rằng, lũ cao thì do mưa lớn kéo dài, nắng lắm mưa nhiều - đó là qui luật của trời đất. Sạt lở đất do mưa lâu ngày, đất chứa nhiều nước hay còn gọi là no nước làm cho tính kết dính kém. Và khẳng định, mưa bão là kẻ thù đối mặt, còn sạt lở đất là kẻ thù không biết xuất hiện lúc nào. Chung quy lại, theo họ, thủ phạm gây nên bão lũ, sạt lở kinh hoàng, thảy đều tại… trời đất!
Những quan điểm trên, xét theo hệ quy chiếu nào đó thì quả không sai. Nhưng nếu truy cho đến tận cùng chân lý thì, hình như nói vậy mà không phải vậy.

Thiên tai dồn dập ở miền Trung trong tháng 10 vừa qua là do biến đổi khí hậu ư? Điều này hoàn toàn chính xác nhưng phải hiểu rằng, biến đổi khí hậu đã có từ khi hình thành Trái đất với lịch sử hàng triệu năm. Những cuộc biến đổi khí hậu còn lưu lại dấu tích mà khoa học đã xác định được đó là các thời kỳ băng hà, những trận đại hồng thủy, những đợt phun trào núi lửa, động đất tác động sâu sắc trên diện rộng môi trường sống của tự nhiên tạo nên những biến động lớn làm thay đổi, thậm chí là đột biến hệ sinh thái toàn cầu. Những biến đổi khí hậu như thế hàng vạn năm mới xảy ra.

Trái đất từ khi đi vào trạng thái ổn định hầu như không còn diễn ra những cuộc biến đổi khí hậu quy mô lớn. Khí hậu các vùng miền trên các châu lục nhìn chung ổn định từ mấy ngàn năm nay. Chuyện mưa gió, bão lũ trở thành quy luật tất yếu của trời đất (Gió mưa là bệnh của giời – Nguyễn Bính) nên không có gì lạ. Quy luật đó diễn ra hằng năm mang tính ổn định là một phần hết sức quan trọng tạo nên sự cân bằng sinh thái của tự nhiên, điều kiện tiên quyết để con người sinh cơ lập nghiệp. Phá vỡ quy luật đó mới dẫn đến biến đổi khí hậu, mới nảy sinh thiên tai.

Những cơn bão, lũ dồn dập, chồng lên nhau trong vòng chưa đầy một tháng cộng với sạt lở đất kinh hoàng ở miền Trung vừa qua là bất thường và dị thường – một minh chứng cho sự biến đổi khí hậu cục bộ. Từ phân tích của các chuyên gia cho thấy, thảm họa ở miền Trung không trực tiếp chịu tác động của quy luật biến đổi khí hậu của tự nhiên tức là không hoàn toàn tại ông Trời mà chủ yếu là do chính con người gây ra – nhân tai – hệ quả của sự tích tụ hàng chục năm phá hủy môi trường tự nhiên do nhu cầu dân sinh và phát triển kinh tế không được kiểm soát chặt chẽ, khoa học.

Bằng chứng không thể chối cãi là tại Quảng Nam, có tới 50 (nguồn thông tin khác: 62) thủy điện lớn nhỏ khác nhau. Riêng huyện Phước Sơn còn có hàng loạt các điểm khai thác vàng, gây sạt lở mà độ nguy hiểm không kém thủy điện khi việc khai thác phải tiến hành đào sâu vào bên trong, tạo nên những đường hầm trong lòng đất dẫn đến hiện tượng rỗng chân núi. Hầu hết các điểm sạt lở đều nằm gần khu vực các thủy điện cóc hoặc các điểm bạt núi, san đồi thuộc các dự án mở đường, xây dựng công trình hay làm nhà ở của người dân.

Chính vì thế, PGS.TS Nguyễn Xuân Khiển, nguyên Viện trưởng Việt Khoa học Địa chất và Khoáng sản (Bộ TN&MT), khẳng định, sạt lở đất tại Quảng Nam, Thừa Thiên - Huế và một số tỉnh thành khác ở khu vực miền Trung trong thời gian qua không phải chỉ là thiên tai mà là nhân tai.

Thế cho nên nói lũ lụt, sạt lở đất là do mưa lớn kéo dài, do kết cấu nền địa chất yếu là chưa thỏa đáng và không khách quan. Nó là sự cộng hưởng của các yếu tố, đặc biệt là nhân tai. Nếu chúng ta không nhìn thẳng vào sự thật, chỉ ra nguồn gốc sau xa gây lũ chồng lũ quét, sạt lở núi kinh hoàng thì chắc chắn trong tương lai gần sẽ còn đón nhận nhiều thảm họa tương tự.

Vì vậy một cái nhìn toàn cục và sâu sắc về biến đổi khí hậu là rất cần thiết lúc này để từ đó đề ra được giải pháp phòng tránh thiên tai tích cực, hạn chế tối đa tác hại của nó nhưng đồng thời vẫn đảm bảo được yêu cầu phát triển kinh tế bền vững.

(Còn nữa)

Nguyễn Duy Xuân

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

Theo dòng sự kiện

Xem tiếp...

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Luong truy cap
50 năm Di chúc
“Việc gì lợi cho dân ta phải hết sức làm
Việc gì hại đến dân ta phải hết sức tránh”
MỜI QUẢNG CÁO
MỜI QUẢNG CÁO
LƯỢT TRUY CẬP TỪ 23-12-2016
  • Đang truy cập76
  • Máy chủ tìm kiếm5
  • Khách viếng thăm71
  • Hôm nay21,175
  • Tháng hiện tại383,975
  • Tổng lượt truy cập26,815,292
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây