“Thảm họa” văn hóa ứng xử trên không gian mạng

Chủ nhật - 18/07/2021 20:22
“Uốn lưỡi bảy lần trước khi nói”, câu ngạn ngữ này cũng hoàn toàn đúng đối với hành vi ứng xử của con người trong thế giới ảo.
"Văn hóa, đạo đức đang đi xuống một cách khủng khiếp. Con người không còn biết yêu thương, tôn trọng lẫn nhau, thật đáng buồn! Mọi người có thể nói bất cứ điều gì trên mạng. Họ như đang ngồi xổm lên pháp luật. Và người Việt chúng ta đang nổi bật với sự hung hăn, kém văn minh mạng trong mắt bạn bè quốc tế. Xã hội chúng ta sẽ đi về đâu?", đó là những nhận xét của ca sỹ Ánh Tuyết khi trao đổi với báo chí gần đây.[1]

Mở mạng ra là thấy… “chửi”

Chuyện chửi không chỉ bây giờ. Nó đã trở nên “hot” khi mạng xã hội xuất hiện – một dạng “báo chí” 3 trong 1 (chủ tài khoản mạng xã hội vừa là “phóng viên”, “biên tập viên”, vừa là “tổng biên tập”) – nên rất khó để cá nhân kiểm soát nội dung đăng tải.

Họ không ý thức được rằng, dù mạng xã hội là ảo nhưng hành vi ứng xử trên mạng của mỗi cá nhân là thật. Cho nên không thể tùy tiện đăng tải những tin tức chưa được kiểm chứng, bịa đặt, vi phạm bí mật đời tư người khác; bộc lộ thái độ bằng cách chửi thề, mạt sát, nói tục trên trang cá nhân. Bởi khác với ngoài đời, comment hay bài viết một khi đã tung lên mạng sẽ lan truyền với tốc độ nhanh như chớp, sẽ được hàng ngàn người tiếp cận dù ngay sau đó chủ nhân của nó đã cố tình xóa đi.

Những con số khảo sát người dùng MXH tại Việt Nam sau đây của chương trình Nghiên cứu internet và xã hội (VPIS, 2018) khiến chúng ta không khỏi giật mình: nói xấu, phỉ báng (61,7%); vu khống, bịa đặt thông tin (46,6%); kỳ thị dân tộc (37,01%); kỳ thị giới tính (29,03%); kỳ thị khuyết tật (21,76%); kỳ thị tôn giáo (15,09%)(4).

“Uốn lưỡi bảy lần trước khi nói”, câu ngạn ngữ này cũng hoàn toàn đúng đối với hành vi ứng xử của con người trong thế giới ảo.

Từng ngày, từng giờ vào các trang mạng xã hội như Facebook, Zalo, YoutubeMessenger, Tik Tok,… đập vào mắt mọi người là những hành vi, ngôn từ phản văn hóa của không ít cá nhân, trong đó có cả những người nổi tiếng.

“Chửi” lan sang… showbiz

Có báo chạy tít: “Ca sĩ, người mẫu phát ngôn tục tĩu trở thành trào lưu trên mạng xã hội”.[2] Thật buồn cho các thần tượng của hàng ngàn người hâm mộ.

Bài báo nêu đích danh một số trường hợp, trong đó có người mẫu Trang Trần vốn đã rất “nổi tiếng” vì nhiều xì căng đan. Trên mạng xã hội, trong những livestream, việc cô người mẫu này dùng lời lẽ thô tục, mắng nhiếc, sỉ vả người khác đã là chuyện thường ngày trên không gian mạng.

Không chỉ Trang Trần, một số cá nhân khác trong giới showbiz vẫn coi việc sử dụng ngôn từ chợ búa, tục tĩu để bộc lộ thái độ tức tối, hằn học trên trang cá nhân như là “mốt” trong cách ứng xử đối với đồng nghiệp và người hâm mộ.

Ca sĩ Duy Mạnh từng “nổi tiếng” hồi tháng 8 – 2020 khi bị Sở Thông tin - truyền thông TP.HCM phạt 7,5 triệu đồng do "phát ngôn không phù hợp thuần phong mỹ tục". Dù đã hứa "không dám nói bậy bạ nữa" nhưng xem ra “lời nói gió bay”, nam ca sỹ này vẫn thường xuyên "trình diễn" ngôn từ chợ búa, tục tĩu, khó nghe, kiểu “Thằng nào láo toét.... khoá mõm luôn cho đỡ nhọc!".

Nghệ sĩ Đức Hải là diễn viên đồng thời là nhà giáo nhưng lại phát ngôn thiếu chuẩn mực trên Facebook cá nhân hồi đầu tháng 6 khiến cộng đồng mạng dậy sóng. Đức Hải đã phải trả giá đắt không chỉ bị dư luận lên án mà còn bị miễn nhiệm chức vụ phó hiệu trưởng trường Cao đẳng Văn hoá nghệ thuật và du lịch Sài Gòn.

Trong chương trình “Việt Nam hôm nay” gần đây, VTV đã từng điểm mặt rất nhiều người mẫu, diễn viên, ca sĩ vì đã có những phát ngôn bậy bạ trên mạng xã hội khiến dư luận bức xúc về “văn hóa ứng xử” của người nổi tiếng.

Trước vấn nạn này, biên tập viên VTV Hoàng Dương bình luận: Chưa bao giờ chúng ta chứng kiến việc dùng mạng xã hội để kích động, tẩy chay và trả đũa nhau khốc liệt đến vậy".

PGS.TS Trần Thành Nam, ĐH Giáo dục, ĐH Quốc gia Hà Nội nhận định: "Phát ngôn văn minh trên mạng xã hội không phụ thuộc vào độ nổi tiếng, vị trí xã hội hay học hàm học vị của người nào đó. Có người nổi tiếng nhưng vẫn phát ngôn, hành động mang tính chất tục tĩu trên mạng xã hội chứng tỏ trình độ văn hoá, mức độ hàm dưỡng văn hoá của họ thấp".

“Chửi”… chưa có dấu hiệu dừng

Sau những vạ miệng của nhiều nghệ sỹ bị dư luận lên án, thậm chí bị người hâm mộ đòi tẩy chay gần đây, những tưởng văn hóa mạng sẽ có sự thay đổi theo chiều hướng tích cực hơn. Nhưng không, chuyện comment thiếu chuẩn mực, khiếm nhã, thô tục; đăng tin sai lệch; livestream chửi bới, dằn mặt, bóc phốt bất cứ ai, kể cả là đồng nghiệp, người hâm mộ vẫn cứ tiếp diễn, trở thành xu hướng, trào lưu trên mạng xã hội.

Mới đây nhất là vụ ồn ào giữa Vy Oanh và Thu Hoài. “Hoa hậu Phu nhân người Việt Toàn cầu 2012” trên sóng livestream tố ca sỹ Vy Oanh ảo tưởng, hét cát-xê cao nhưng làm việc thiếu trách nhiệm trong một sự kiện khai trương do mình tổ chức. Thu Hoài còn cho rằng chính Vy Oanh vu khống cô ném mắm tôm vào tiệm trà sữa của Hoa hậu Phạm Hương trong ngày khai trương.[3]

Quả thực chuyện chửi bới, tố nhau trên mạng xã hội không còn là hiện tượng riêng lẻ, mang tính cá nhân nữa. Nó thực sự là “thảm họa” trong văn hóa ứng xử trên không gian mạng, cần phải sớm được chấn chỉnh.

Hướng tới một môi trường mạng an toàn, lành mạnh

Đó là yêu cầu đặt ra hết sức cấp bách cho hàng triệu người tham gia mạng xã hội hiện nay ở nước ta.

Mới đây nhất, ngày 17/6/2021, Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành Bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội. Bộ quy tắc đưa ra khuyến nghị chuẩn mực đạo đức về hành vi, ứng xử trên mạng xã hội, giáo dục ý thức, tạo thói quen tích cực trong các hành vi ứng xử của người dùng trên mạng xã hội, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh.

Luật An ninh mạng 2018 có các điều 8, 16, 17 và 18 quy định rất rõ các nội dung liên quan đến các hành vi loan tin, bịa chuyện vu khống, xúc phạm nhân phẩm, danh dự và uy tín người khác. Mức độ vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng thì có thể bị xử lý hình sự, theo điều 155 (Tội làm nhục người khác) hoặc 156 (Tội vu khống) của Bộ luật hình sự năm 2015.

Tuy nhiên, trong thực tế, chưa một trường hợp vi phạm nào bị xử lý mạnh tay theo quy định của pháp luật mà hầu hết mới chỉ bị cơ quan chức năng nhắc nhở hoặc xử phạt hành chính. Một nữ ca sỹ đã phải thốt lên: "Chúng ta có pháp luật, có những nhà quản lý mạng, tại sao lại để thả nổi mọi thứ như vậy?".

Vấn đề đặt ra ở đây không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng với các chế tài luật pháp mà còn là trách nhiệm của cộng đồng, đặc biệt là các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội và ý thức của người dùng mạng xã hội. Ở đây cũng cần nhắc lại rằng, trước thảm họa về ứng xử trên không gian mạng gây nguy cơ biến đổi văn hóa, dư luận rất ít thấy bóng dáng của cơ quan chủ quản về văn hóa là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Tôn Trọng - Trách nhiệm - An toàn - Lành mạnh là phương châm hành động để mỗi cá nhân, tập thể, cơ quan chuyên môn và cả cộng đồng chung tay đẩy lùi các hành vi ứng xử không phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội, trả lại sự trong sáng, lành mạnh cho môi trường văn hóa ứng xử trên mạng xã hội hiện nay.

11-7-2021
Nguyễn Duy Xuân
Nguồn tham khảo:

[1]. https://vietnamnet.vn/vn/giai-tri/the-gioi-sao/mang-xa-hoi-hon-loan-vao-kenh-nao-cung-thay-chui-boi-tieu-cuc-745359.html
[2]. https://vietnamnet.vn/vn/giai-tri/the-gioi-sao/ca-si-nguoi-mau-phat-ngon-tuc-tiu-tro-thanh-trao-luu-tren-mang-xa-hoi-748658.html
[3]. https://thanhnien.vn/video/giai-tri/vy-oanh-tuyen-bo-khoi-kien-hoa-hau-thu-hoai-163786v.html


 

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

Theo dòng sự kiện

Xem tiếp...

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Luong truy cap
50 năm Di chúc
“Việc gì lợi cho dân ta phải hết sức làm
Việc gì hại đến dân ta phải hết sức tránh”
TỔ QUỐC TRÊN HẾT
Covid
MỜI QUẢNG CÁO
LƯỢT TRUY CẬP TỪ 23-12-2016
  • Đang truy cập36
  • Máy chủ tìm kiếm7
  • Khách viếng thăm29
  • Hôm nay10,195
  • Tháng hiện tại365,655
  • Tổng lượt truy cập31,577,976
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây