“Dạy người” là gì?

Chủ nhật - 13/10/2019 20:15
Mạng xã hội thời gian qua rộ lên chuyện Bộ trưởng GD-ĐT Phùng Xuân Nhạ nói, năm học 2019-2020, ngành giáo dục xác định ưu tiên việc “dạy người”.
Người ta bắt bẻ ông Nhạ, thế hóa ra lâu nay ngành giáo dục dạy gì? Có lẽ dư luận đã quá khắt khe đối với một vị bộ trưởng vốn chưa tìm ra được phương cách gì hữu hiệu để “hạ nhiệt” cái ghế nóng mình đang ngồi khi ngành giáo dục liên tiếp khiến dư luận dậy sóng vì những bất cập trong quản lý chuyên môn, thi cử,…

Trước phản ứng của dư luận, tôi đọc kỹ bài trả lời phỏng vấn của Bộ trưởng đăng trên Tuổi trẻ online ngày 04/9, mong tìm thấy một ý tưởng gì mới mẻ để “chiêu tuyết” cho vị tư lệnh ngành.

Nhưng thật khó thay! Phần lớn những gì mà Bộ trưởng đề cập, dường như tôi cũng đã được đọc, được nghe đâu đây trong nghị quyết, có khi là cả trong sách vở giải thích về nội dung chương trình, phương pháp dạy học mà hầu như thầy cô nào cũng đã thuộc nằm lòng.

“Tiếp tục đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Qua đó lồng ghép trong các môn học, hoạt động giáo dục các biện pháp tăng cường hiệu quả công tác giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống cho học sinh”, Bộ trưởng nói.

“Tập trung vào các hoạt động giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ bản thân tránh bị xâm hại, bạo lực, ý thức giữ gìn môi trường xanh - sạch - đẹp...”, Bộ trưởng khẳng định.

Cái dư luận chờ đợi thì chưa thấy, cái dư luận đã biết thì Bộ trưởng lại nói gộp khi dùng cụm từ “dạy người” khiến thiên hạ bàn luận, suy diễn.

“Dạy người” là dạy gì?

Lẽ ra, Bộ trưởng nên cụ thể hóa “khái niệm” mình nêu ra, tránh nói chung chung, sáo mòn theo kiểu hô khẩu hiệu thì có lẽ không đáng phải nhận “búa rìu” của dư luận thời gian qua.

Không suy diễn theo số đông về chuyện “dạy người”, tôi muốn trao đổi một cách nghiêm túc với khả năng hiểu biết, nhận thức vốn hạn hẹp của mình.
 
Ý của Bộ trưởng Nhạ cũng không ngoài việc dạy học sinh nên người bởi ông cũng đã vận câu nói của tiền nhân "tiên học lễ, hậu học văn", và “mong muốn giáo dục học sinh, con em mình vừa giỏi, vừa ngoan, vừa "hồng", vừa "chuyên".

Nhưng “dạy người” ở thời điểm hiện nay khác xa với “dạy người” của vài ba chục năm về trước, càng khác với ông cha xưa thời đất nước chưa thoát cảnh “đói nghèo trong rơm rạ”.

Liệu có còn phù hợp nữa không cái khuôn mẫu dạy học sinh ngoan ngoãn vâng lời; vòng tay cúi đầu khi gặp thầy cô, người lớn; khoanh tay nghe thầy, cô giảng bài, không tranh luận, không chất vấn lại thầy cô; viết bài theo mẫu,… nghĩa là tạo ra những công dân tương lai “tròn trịa” theo kiểu “đặt đâu ngồi đấy” giữa thời đại công nghiệp hóa, toàn cầu hóa?

Những yếu tố “chuẩn” con người nói trên chỉ thích hợp cho một thời đã qua. Thế giới đang thay đổi chóng mặt vì thế cũng đang đối mặt với rất nhiều hệ lụy do chính con người, chính sự phát triển đó tạo ra. Cuộc sống hiện đại không còn giản đơn, bằng phẳng so với thời điểm cách đây ba bốn chục năm về trước.
Bởi thế, việc “dạy người” phải có sự đột phá về chất.
 
Những bài học xơ cứng trong môn đạo đức hay giáo dục công dân không thể tạo nên con người thích nghi với hoàn cảnh đa dạng và phức tạp của cuộc sống hiện đại.
Những bài giảng lý thuyết suông, hô khẩu hiệu, tầm chương trích cú càng không thể tạo ra được “công dân toàn cầu”.

Đất nước đang cần những con người biết cách đột phá sáng tạo, biết gạt bỏ tư duy theo lối mòn để tìm ra giải pháp mới; có khả năng phán đoán để ứng xử nhạy bén trước mọi tình huống; có năng lực phản biện để bảo vệ cái đúng, phê phán cái sai, cái cũ kỹ, lạc hậu; có khả năng bảo vệ an toàn bản thân trước mọi rủi ro trong xã hội hiện đại; và xuyên suốt là cái tâm làm việc, cống hiến vì đất nước, vì cộng đồng. Vân vân và vân vân.

“Dạy người”, vì thế chưa bao giờ là chuyện giản đơn chỉ với một lời nói, một câu khẩu hiệu.

15-9-2019
Nguyễn Duy Xuân

Tạp chí VHNA, số 397, 25/9/2019

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Theo dòng sự kiện

Xem tiếp...

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây