Chuyện tiếp dân: Phải lấy chữ “trọng dân” làm đầu

Thứ tư - 08/05/2019 23:31

“Dân chui qua lỗ để làm việc với cán bộ".

“Dân chui qua lỗ để làm việc với cán bộ".
Người cán bộ cách mạng một thời về với nhân dân như một lẽ tự nhiên, như về với người thân yêu nhất, về với cội nguồn của sự sống chứ không phải với tư cách của một ông quan cách mạng.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến việc tiếp dân. Người từng nhắc nhở: “Chính quyền ta mới thành lập, đồng bào, cán bộ có nhiều điều muốn biết, cần hỏi. Ðây cũng là dịp để nói rõ chủ trương, chính sách của Chính phủ, của đoàn thể cho mọi người rõ. Ta không nên để đồng bào cảm thấy gặp những người trong Chính phủ bây giờ cũng khó khăn như đến cửa quan ngày trước”.

Và chính Người, dù bận trăm công nghìn việc nhưng vẫn dành thời gian để tiếp dân. Khách của Người có khi là đại diện các đoàn thể cứu quốc, có khi là đại biểu các tôn giáo, các tầng lớp công thương hoặc các nhân sĩ, lại cũng có khi là một cụ già đến để góp vài ý kiến xây dựng quốc gia.
 
Còn nhớ, sau ngày Chính phủ ký Hiệp định sơ bộ 6/3, dân từng đứng đầy Quảng trường Nhà hát Lớn thành phố, bàn bạc sôi nổi về chuyện ký hiệp định đúng hay sai, có bị Pháp “đánh lừa” không, thậm chí người ta còn đặt nghi vấn Chính phủ Hồ Chí Minh bán nước. Đúng lúc ấy, Bác Hồ xuất hiện, trực tiếp giải thích rành rọt ý nghĩa việc ký “Hiệp định 6/3”. Dân chúng yên lặng lắng nghe và thấu hiểu, đa số hô vang "đồng ý" với việc ký Hiệp định. Quả là một bài học sinh động của việc tiếp dân.

Qua mẩu chuyện trên, có thể thấy, tiếp dân luôn là việc rất quan trọng đối với chính quyền cách mạng. Nhiều vấn đề tưởng phức tạp nhưng nếu người lãnh đạo quan tâm, trực tiếp gỡ rối với dân thì lập tức sẽ tạo được sự đồng thuận, ủng hộ của nhân dân.

Chuyện tiếp dân bây giờ…

Trong bối cảnh hiện nay, chuyện tiếp dân lại càng trở nên quan trọng và cấp thiết hơn bao giờ hết.

Người dân quan tâm không chỉ những vấn đề lớn ở tầm vĩ mô của đất nước mà cả những chuyện gắn liền với đời sống hằng ngày, đặc biệt là những vấn đề về trật tự trị an xã hội, vấn nạn tham nhũng; những quyền lợi sát sườn của dân như việc làm, nhà cửa, đất đai,…

Việc tiếp dân không còn là chuyện đơn giản dân hỏi lãnh đạo trả lời mà quan trọng hơn là phương cách giải quyết của chính quyền về những vấn đề dân phản ánh thuộc thẩm quyền mình phụ trách.

Tuy nhiên, bộ máy hành chính của ta chưa thực sự tinh gọn; chức năng, trách nhiệm nhiều khi không rạch ròi hoặc chồng chéo; cán bộ có lúc, có nơi còn quan liêu, hách dịch dẫn đến việc tiếp dân, giải quyết kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân không đến nơi đến chốn hoặc đùn đẩy trách nhiệm. Tình trạng đó khiến người dân mất niềm tin vào chính quyền dẫn đến việc kiến nghị, khiếu kiện kéo dài, khiếu kiện vượt cấp,…

Việc ra đời Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo năm 2011 và tiếp theo là Luật Tiếp công dân năm 2013 đã giúp cho việc tiếp, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân được bài bản, chuyên nghiệp, mang tính pháp lý cao.

Như vậy là từ một hoạt động bình thường của bộ máy hành chính nhà nước, tiếp dân đã được luật hóa thành Luật tiếp công dân.

Sau khi Luật tiếp công dân ra đời, Chính phủ và các bộ ban ngành, địa phương đã cụ thể hóa Luật, triển khai kế hoạch tiếp công dân phù hợp với chức năng, phạm vi quyền hạn của đơn vị, địa phương mình.

Người dân cũng được hưởng lợi vì từ nay đã có địa chỉ tiếp nhận và giải quyết những vấn đề mà mình quan tâm, phản ánh hay khiếu nại, tố cáo.

Nhiều cơ quan, địa phương trong thời gian qua đã làm tốt công tác tiếp dân; kịp thời giải quyết có hiệu quả những vấn đề bức xúc mà dân phản ánh. Niềm tin của dân đối với chính quyền được nâng lên.

Tuy nhiên, đây đó vẫn còn có những cơ quan, ban ngành, địa phương xem nhẹ hoặc lơ là việc tiếp dân theo quy định của pháp luật.

Theo số liệu báo cáo về giải quyết khiếu nại, tố cáo năm 2018 công bố tại Quốc hội, tỉ lệ chủ tịch UBND cấp tỉnh tiếp công dân định kỳ chỉ đạt bình quân 48% so với quy định, trong số đó phổ biến là ủy quyền cho cấp phó, nhiều tỉnh hoàn toàn trắng về số liệu như: Bà Rịa - Vũng Tàu, Bạc Liêu, Bắc Ninh, Bình Định, Cần Thơ, Cao Bằng… Có những tỉnh tỉ lệ tiếp dân của chủ tịch so với quy định là 0% như: Bắc Giang, Đồng Nai, Hà Tĩnh, Phú Yên.[1]

Trong lúc đó, khoản 5 điều 12, Luật Tiếp công dân ghi rõ: “Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trực tiếp tiếp công dân tại Trụ sở tiếp công dân cấp tỉnh ít nhất 01 ngày trong 01 tháng và thực hiện việc tiếp công dân đột xuất trong các trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 18 của Luật này”.

Vì sao việc tiếp dân ở các địa phương chỉ đạt xấp xỉ 50%? Vì sao ở nhiều địa phương người lãnh đạo cao nhất không chịu tiếp dân theo luật định?

Và một khi đã luật hóa việc tiếp dân thì cá nhân lãnh đạo cơ quan, địa phương không chịu tiếp dân; cán bộ làm nhiệm vụ tiếp dân mà lơ là, vô trách nhiệm hoặc hách dịch, cửa quyền thì phải khẳng định là vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, dẫu có đến hơn 50% chủ tịch tỉnh không chịu tiếp dân, dẫu có những cán bộ tiếp dân vô cảm, hách dịch nhưng chưa một ai bị kỉ luật dù chỉ là phê bình nghiêm khắc.

… và “lỗ tiếp dân” ở Nam Định

Chuyện lãnh đạo một số địa phương không chịu tiếp dân nêu trên là đáng phải kỉ luật, chí ít thì cũng phải “nghiêm túc kiểm điểm” và “rút kinh nghiệm”!

Nhưng ngay cả việc tiếp dân theo đúng lịch trình quy định thì vấn đề chất lượng tiếp dân vẫn là điều khiến dư luận quan tâm nhất.
 
Chất lượng tiếp dân gắn liền với nhiều yếu tố: Cơ sở vật chất nơi đặt trụ sở tiếp dân; thái độ ứng xử của cán bộ, nhân viên phòng tiếp dân; phương pháp xử lý, hiệu quả giải quyết vấn đề của lãnh đạo,…

Câu chuyện sau đây là một bài học đáng suy ngẫm về việc tiếp dân như thế nào đối với chính quyền các cấp.

Mới đây, một clip dài hơn 6 phút gây xôn xao dư luận, được một người phụ nữ phát trực tiếp tại phòng tiếp dân của UBND tỉnh Nam Định ghi lại cảnh tượng lộn xộn, ồn ào với nội dung đăng tải: “Dân chui qua lỗ để làm việc với cán bộ".

Sau khi báo chí lên tiếng, ông Trần Kha, Chánh văn phòng UBND tỉnh Nam Định, khẳng định những nội dung mà người phụ nữ ghi lại sáng 10/4 là không đúng sự thật, có lời lẽ vu khống với mục đích xấu. Theo ông chánh VP, quy trình tiếp dân và cách ứng xử của cán bộ tiếp dân khi đó là chuẩn mực, không có gì sai trái.(2)

Trái ngược với những gì mà ông Kha áp đặt, nội dung phản ánh trong clip hoàn toàn không có cái gọi là “không đúng sự thật, có lời lẽ vu khống với mục đích xấu”.

Xem qua đoạn clip, mọi người đều thấy:

- Cơ sở vật chất của phòng tiếp dân tỉnh Nam Định không đáp ứng được yêu cầu của một phòng tiếp dân cấp tỉnh: Phòng ốc tuềnh toàng, hệ thống âm thanh không đầy đủ, không hoạt động; bàn làm việc giữa cán bộ với người dân có khoảng cách quá xa lại bị ngăn cách bởi song sắt, cách âm bởi kính chắn, không có ghế để người dân ngồi khi trình bày kiến nghị, khiếu nại,…

- Do bố trí phòng không hợp lý nên việc tiếp dân gây phản cảm, nhất là hình ảnh người dân phải chui qua lỗ mới giao tiếp được với cán bộ, buộc phải nằm bò trên kệ, chổng mông ra trước mặt mọi người.

- Thái độ tiếp dân của cán bộ không đúng mực, không nghiêm túc.

- Người dân tỏ thái độ bức xúc (dùng ngôn từ thiếu chuẩn mực) trước lề lối làm việc thiếu chuyên nghiệp, gây phiền hà của cán bộ phòng tiếp dân tỉnh.

Tất cả những điều trên phản ánh một thực tế, chính quyền địa phương mà bộ phận trực tiếp tổ chức và quản lý là Văn phòng UBND tỉnh chưa quan tâm đến bộ mặt và chất lượng hoạt động của phòng tiếp dân, suy cho cùng đó là cách hành xử thiếu tôn trọng dân, không thân thiện với dân, xem nhẹ hoạt động vốn đã được luật hóa thành Luật tiếp công dân.

Thái độ, lời nói của ông Chánh VP UBND tỉnh thể hiện sự bao biện, che giấu khuyết điểm, không dám nhìn thẳng vào sự thật. Đáng lẽ, với vị thế của mình, ông Kha phải cảm ơn người dân đã phản ánh một sự thật nơi cơ quan dưới quyền mình phụ trách; nghiêm túc nhận trách nhiệm để kịp thời khắc phục, chấn chỉnh. Đó mới là thái độ cầu thị, tôn trọng, lắng nghe dân chứ không phải tỏ thái độ hằn học, chỉ lo mỗi việc đá quả bóng trách nhiệm bằng cách “làm báo cáo gửi lãnh đạo tỉnh để chỉ đạo xử lý”.

Quả thực không hiểu ông chánh VP UBND tỉnh đề nghị lãnh đạo “chỉ đạo xử lý” chuyện gì bởi nếu soi vào các điều 6, 8, 18, 19 của Luật tiếp công dân 2013 sẽ thấy, hoạt động tiếp công dân ở đây như phản ánh trong clip quả thực là chưa đáp ứng được theo quy định.

Điều 6 Luật tiếp công dân quy định các hành vi bị nghiêm cấm như gây phiền hà, thiếu trách nhiệm trong việc tiếp công dân; Điều 8 quy định trách nhiệm của người tiếp công dân phải có trang phục chỉnh tề, thái độ đúng mực, tôn trọng công dân, lắng nghe dân, tiếp nhận đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân; Điều 18 quy định trách nhiệm của người đứng đầu phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc cơ quan, tổ chức, đơn vị, người có trách nhiệm thuộc quyền quản lý của mình thực hiện các quy định của pháp luật trong việc tiếp công dân; Điều 19 quy định địa điểm tiếp công dân của cơ quan, tổ chức, đơn vị phải được bố trí tại vị trí thuận tiện, bảo đảm các điều kiện vật chất cần thiết để công dân đến trình bày khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh được dễ dàng, thuận lợi.

Nếu hiểu luật, trọng dân và tận cùng trách nhiệm đối với công việc, thiết nghĩ lãnh đạo VP UBND tỉnh Nam Định sẽ không phát ngôn thiếu cẩn trọng, phủ nhận thực tế mà người dân phản ánh.

Cách hành xử áp đặt, cả vú lấp miệng em, không chịu lắng nghe, không chịu tiếp thu; hễ ai phê phán, góp ý là giãy lên như đỉa phải vôi; dùng quyền lực dân trao để che giấu khuyết điểm, trấn áp người dám nói sự thật yếu kém của bản thân hoặc lĩnh vực mình phụ trách, cách hành xử chẳng giống ai ấy đã từng khiến bộ máy hành chính của ta ngày càng trở nên quan liêu, hách dịch, xa rời dân chúng.

Mặc dù hơn 10 ngày sau, theo phản ánh của báo chí, nơi đăng kí tiếp dân của tỉnh đã được chính quyền “nâng cấp”. Nhưng nhìn chung, sự thay đổi không có gì đáng kể. Bức tường ngăn cách giữa cán bộ tiếp nhận hồ sơ với người dân vẫn cơ bản giữ nguyên, thậm chí còn được nâng cao hơn, “lỗ tiếp dân” thì thu hẹp lại.

Lý giải về việc không thể dẹp bỏ vách ngăn gây phản cảm này, ông Đỗ Văn Học, Phó trưởng Ban Tiếp công dân tỉnh nói: “Tấm kính dựng lên để đảm bảo an toàn cho cán bộ phòng khi xảy ra sự cố”.[3] Hóa ra, ở nơi được cho là “gần” dân nhất, những công bộc đáng kính của dân vẫn ám ảnh một nỗi sợ hoang tưởng.

Tôi rất tâm đắc với ý kiến của bạn đọc có nicknam Lan Anh trên VietNamNet: “Tiếp dân nó nằm trong lòng các cán bộ mới quan trọng. Dù không gian nào mà tấm lòng có vách ngăn vô hình, sự tôn trọng hay coi khinh, gần gũi hay xa lánh, thấu hiểu hay vô tâm mới là những vách ngăn đáng sợ nhất”.[4]

Không xóa được những vách ngăn vô hình trong tấm lòng người cán bộ đối với dân thì chuyện tiếp dân của lãnh đạo chỉ là hình thức.

Cho nên dù việc tiếp dân đã được luật hóa nhưng quan trọng nhất vẫn là người thực hiện mà trực tiếp ở đây là cán bộ, là lãnh đạo được giao nhiệm vụ tiếp dân. Họ không tâm huyết, họ không trọng dân, gần dân, lắng nghe dân thì luật pháp chẳng còn ý nghĩa gì.

Bất chợt, tôi nhớ đến câu thơ của nhà thơ Chế Lan Viên: “Con gặp lại nhân dân như nai về suối cũ/Cỏ đón giêng hai, chim én gặp mùa”. Người cán bộ cách mạng một thời về với nhân dân như một lẽ tự nhiên, như về với người thân yêu nhất, về với cội nguồn của sự sống chứ không phải với tư cách của một ông quan cách mạng.
 
Niềm khát khao vô biên ấy, lẽ tự nhiên giản dị ấy, cán bộ bây giờ được mấy ai?

19-4-2019
Nguyễn Duy Xuân
Nguồn tham khảo:

[1]. https://nld.com.vn/thoi-su/nhieu-chu-tich-tinh-it-tiep-dan-20181114231517018.htm
(2). https://kienthuc.net.vn/xa-hoi/nam-dinh-de-nghi-xu-ly-nguoi-quay-clip-dan-chui-qua-lo-lam-viec-voi-can-bo-1210802.html    
[3,4]. https://vietnamnet.vn/vn/thoi-su/clip-nong/dan-chui-qua-lo-lam-viec-voi-can-bo-nam-dinh-thu-nho-o-kinh-524872.html  
    

Bài đăng trên VietNamNet ngày 07-5-2019, bản báo sửa tít và lược bớt một số đoạn:
https://vietnamnet.vn/vn/blog/den-cua-quan-so-nhung-vach-ngan-528414.html
 

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

Theo dòng sự kiện

Xem tiếp...

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

MỜI QUẢNG CÁO
MỜI QUẢNG CÁO
Luong truy cap
50 năm Di chúc
50 NĂM DI CHÚC HỒ CHÍ MINH
“Việc gì lợi cho dân ta phải hết sức làm
Việc gì hại đến dân ta phải hết sức tránh”
LƯỢT TRUY CẬP TỪ 23-12-2016
  • Đang truy cập42
  • Hôm nay16,257
  • Tháng hiện tại144,225
  • Tổng lượt truy cập18,523,147
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây