Chọn “bộ” nào?

Thứ tư - 04/03/2020 19:15
Đây là câu hỏi đau đáu đối với thầy cô giáo, cán bộ quản lý giáo dục cơ sở trước một vấn đề nóng hiện nay: Lựa chọn sách giáo khoa cho cơ sở dạy học của mình.
 
Làm sao để chọn được bộ sách đáp ứng cùng lúc hai tiêu chí cơ bản theo Thông tư số 01/2020/TT-BGDĐT về hướng dẫn việc lựa chọn sách giáo khoa (SGK) trong cơ sở giáo dục phổ thông: Phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của địa phương và phù hợp với điều kiện tổ chức dạy và học tại cơ sở giáo dục phổ thông”?

Câu hỏi đó làm đau đầu những thầy cô giáo tâm huyết vì sự nghiệp giáo dục vì nhiều lẽ.

Từ chỗ là người thi hành pháp lệnh thông qua việc thực hiện chương trình dạy học theo bộ SGK được cấp trên chỉ định, thầy cô bỗng nhiên được giao trọng trách “thẩm định” để chọn SGK cho trường mình, cho chính mình. Gánh nặng đó có thể nói quá sức đối với những người bấy lâu nay thuần túy làm công tác giảng dạy chuyên môn ở bậc giáo dục phổ thông, nhất là tiểu học.

Thử thách năng lực lớn nhất của thầy cô giáo tham gia Hội đồng chọn SGK là trong khoảng thời gian khoảng 2 tuần hoàn thành một khối lượng công việc khổng lồ: Nghiên cứu 5 bộ SGK lớp 1 với số lượng 32 cuốn. Riêng thầy cô là giáo viên chủ nhiệm lớp nếu tham gia Hội đồng lựa chọn sách giáo khoa thì còn phải đọc số lượng nhiều hơn thế vì mỗi người dạy nhiều môn học khác nhau.

Cho nên, chỉ nội việc đọc lướt qua cũng đã chiếm trọn hai tuần làm việc cật lực của thầy cô, nói gì đến việc nghiên cứu để thẩm định, lựa chọn. Rất may, một yếu tố khách quan đã giúp các thầy cô có được chút lợi thế về mặt thời gian đó là sự bùng phát của dịch bệnh Covid-19, học sinh phải nghỉ học gần một tháng qua.

Nhưng dù có lợi thế về mặt thời gian do dịch bệnh để không quá bận bịu với công việc đứng lớp hay quản lý học sinh thì việc nghiên cứu bộ SGK vẫn đòi hỏi năng lực trí tuệ, tư duy khái quát, năng lực đánh giá của người thầy về một vấn đề mang tính khoa học và thực tiễn (Điều 3. Tiêu chí lựa chọn sách giáo khoa, Thông tư số 01/2020/TT-BGDĐT). Gánh nặng này tuy quá sức nhưng nếu thầy cô làm việc một cách tâm huyết với tinh thần trách nhiệm cao để chọn được bộ sách ưng ý cho mình và cho học sinh thì vẫn có thể khắc phục được những lúng túng, bỡ ngỡ ban đầu.

Theo Thông tư 01, thành viên Hội đồng lựa chọn SGK tối thiểu là 11 người, trong đó có ít nhất 2/3 là tổ trưởng tổ chuyên môn và giáo viên. Đáng lưu ý, thành viên Hội đồng ngoài lãnh đạo trường, đại diện giáo viên còn có đại diện cha mẹ học sinh. Đây là tổ chức có quyền quyết định việc chọn SGK của cơ sở giáo dục nhưng với một cơ cấu mang tính chất mặt trận như thế liệu có thể đảm bảo tính khoa học, chính xác, khách quan khi mỗi thành viên bỏ lá phiếu của mình? Thành viên Hội đồng theo quy định là 11 người nhưng chỉ cần 6 người đồng ý là việc chọn bộ sách nào sẽ được quyết xong. Vai trò của giáo viên (số đông trong nhà trường) hình như đang bị xem nhẹ.

Về việc chọn SGK phù hợp với hai tiêu chí mà thông tư 01 đã nêu cũng là một thử thách đối với các thành viên Hội đồng. Sách được chọn có thể “phù hợp với điều kiện tổ chức dạy và học tại cơ sở giáo dục phổ thông” vì sự chênh lệch mặt bằng chung ở lĩnh vực này giữa các vùng miền không lớn lắm (trừ rất ít vùng sâu, vùng xa cơ sở vật chất còn cực kỳ khó khăn). Nhưng “Phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của địa phương” là điều đáng suy ngẫm, liệu nội dung SGK đưa ra để lựa chọn đã đáp ứng được tiêu chí này cho mỗi vùng miền chứ chưa nói là địa phương nơi cơ sở giáo dục đứng chân?

Ý tưởng về một chương trình nhiều bộ sách là tốt nhưng biến ý tưởng thành hiện thực là điều đáng quan tâm, tức là vấn đề chất lượng các bộ sách được biên soạn. Nếu chất lượng không cao hoặc các bộ sách nằm trong danh mục chọn lựa na ná nhau thì sẽ là một sự đánh đố người dùng. Chưa thấy một ý kiến phản biện công khai nào của dư luận giáo viên về chất lượng SGK trong quá trình chọn lựa của các trường cơ sở, ví như cô giáo Võ Thị Thảo (giáo viên Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và THCS Tà Cạ, Kỳ Sơn, Nghệ An) vì dám đăng lên Facebook nội dung phê phán chương trình thay sách giáo khoa mà bị nhà trường kỷ luật bằng hình thức khiển trách và đề nghị xem xét điều chuyển công tác tới một trường khác thuộc vùng khó khăn hơn.

Còn nhiều vấn đề đáng bàn xung quanh việc lựa chọn SGK. Quy trình chọn sách như thông tư 01 đã nêu là rất chặt chẽ nhưng nếu các cơ sở giáo dục, trước hết là những thành viên thuộc Hội đồng mà làm việc qua loa, cảm tính, thiếu trách nhiệm, không tâm huyết, không minh bạch, thiếu bản lĩnh (trước sức ép nào đó của cơ chế thị trường?) thì việc chọn SGK sẽ không tránh khỏi bất cập. Và người “thụ hưởng” thành quả bất cập ấy không ai khác chính là thầy cô giáo trực tiếp đứng lớp và các thế hệ học sinh của mình.

Nguyễn Duy Xuân


 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Theo dòng sự kiện

Xem tiếp...

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

MỜI QUẢNG CÁO
MỜI QUẢNG CÁO
Luong truy cap
50 năm Di chúc
KỶ NIỆM 130 NĂM NGÀY SINH HỒ CHÍ MINH
“Việc gì lợi cho dân ta phải hết sức làm
Việc gì hại đến dân ta phải hết sức tránh”
LƯỢT TRUY CẬP TỪ 23-12-2016
  • Đang truy cập67
  • Máy chủ tìm kiếm2
  • Khách viếng thăm65
  • Hôm nay16,416
  • Tháng hiện tại16,416
  • Tổng lượt truy cập23,637,489
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây