http://nguyenduyxuan.net/tieng-viet/ vi Tue, 28 Apr 2026 13:04:00 GMT Tue, 28 Apr 2026 13:04:00 GMT http://nguyenduyxuan.net/rss/ http://nguyenduyxuan.net/uploads/logotrong1_c9d786a4e2555ce4c42c57a94a21e780.png http://nguyenduyxuan.net/tieng-viet/ 45 http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tieng-viet-tu-tk-17-mot-so-cach-dung-nhu-be-trang-noi-khoet-noi-hoac-xac-may-xa-xac-phan-37b-12890.html Tue, 28 Apr 2026 13:04:00 GMT Phần này bàn về một số cách dùng như bề tràng, bề ngang, nói khoét, nói hoặc, xác mấy, đi xa xác ... từ TK 17. ]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/kinh-gui-tieng-viet-khiem-gui-ban-than-12853.html Mon, 23 Feb 2026 03:02:00 GMT Chúng ta lớn lên trong một thời đại mà tiếng Anh và văn hóa phương Tây dạy rằng giao tiếp hiệu quả là giao tiếp thẳng thắn, nhanh gọn, bình đẳng. Rất nhiều điều đúng trong triết lý ấy. Nhưng tiếng Việt không phải tiếng Anh — tiếng Việt là ngôn ngữ của trọng tình và trọng tôn ti, và xin nhắc các bạn, nó có đến nhiều ngàn năm lịch sử. ]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/doi-song-tang-doan-o-nalanda-an-do-vao-the-ki-7-theo-nghia-tinh-hai-loai-binh-dung-nuoc-12852.html Sun, 22 Feb 2026 07:02:00 GMT Phần này bàn về chương hay mục 6 trong cuốn Nam Hải Kí Quy Nội Pháp Truyện của pháp sư Nghĩa Tịnh, tựa đề chương 6 là 水有二瓶 thủy hữu nhị bình (~ nước có hai bình): người viết phỏng dịch là hai loại bình đựng nước.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tom-tat-bai-phong-van-cua-dai-sbs-radio-uc-ve-nguon-goc-viet-nam-cua-ngo-ngu-ngua-ngay-14-1-2026-12820.html Sun, 18 Jan 2026 07:01:00 GMT Tác giả Nguyễn Cung Thông - Phóng viên Phan Bách (từng làm cho đài phát thanh BBC, hiện nay làm cho SBS Radio Australia) có cuộc ‘mạn đàm dã chiến’ (không soạn trước) với người viết về đề tài nguồn gốc Việt (Nam) của tên 12 con giáp, đặc biệt là cho năm nay, Bính Ngọ 2026. Sau đây là các điểm chính được ghi lại rất tóm tắt từ buổi phỏng vấn dã chiến này:]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tieng-viet-tu-tk-17-cac-cach-dung-dau-rau-cac-com-ghe-com-nha-vung-bep-lo-vua-bep-tao-quan-phan-51-12791.html Thu, 11 Dec 2025 02:12:00 GMT Nguyễn Cung Thông - Phần này bàn về các cách dùng đầu rau, các cơm/thổi cơm, ghế cơm, nhà vưng/bếp, lò, vua bếp/táo quân, câm lốc từ TK 17. Đây là lần đầu tiên cách dùng này hiện diện trong tiếng Việt qua dạng con chữ La Tinh/Bồ (chữ quốc ngữ), điều này cho ta dữ kiện để xem lại một số cách đọc chính xác hơn so với các dạng chữ Nôm cùng thời.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/lan-lon-ngong-n-l-qua-lang-kinh-tieng-viet-tu-tk-17-va-mo-rong-phan-32c-12771.html Sun, 23 Nov 2025 02:11:00 GMT Nhà nghiên cứu Nguyễn Cung Thông.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tieng-viet-tu-tk-17-mot-so-cach-dung-nhu-dao-but-giao-but-kiep-nghiep-ke-phap-mon-muc-lien-ti-lo-phan-50b-12720.html Thu, 25 Sep 2025 03:09:00 GMT Phần này bàn thêm về một số cách dùng Phật giáo từ các tài liệu chữ quốc ngữ vào TK 17 – hay từ thời LM de Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo: đạo bụt/tượng bụt, giáo bụt ... kiếp, nghiệp, kệ, pháp môn, mục liên, tì lô, mục/mộc mỗi ...]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tieng-viet-tu-tk-17-mot-so-cach-dung-phat-giao-nhu-dao-but-tuong-but-phan-50-12693.html Thu, 28 Aug 2025 07:08:00 GMT Phần này bàn về một số cách dùng Phật giáo từ các tài liệu chữ quốc ngữ vào TK 17 – hay từ thời LM de Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo: đạo bụt/tượng bụt, lạy bụt, thờ bụt, nặn bụt, khấn bụt, chú bụt, bắt bụt … cột phướn làm chay, luân hồi, Thích ca, vô thường, đi tu, ăn năn tội…]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/lai-chuyen-dung-sai-danh-xung-phu-nhan-12674.html Wed, 30 Jul 2025 07:07:00 GMT Bài báo nêu trên khoảng 1800 chữ (kể cả lời chú thích ảnh) nhưng có đến 20 lần dùng sai danh xưng “phu nhân” khi tác giả viết: “Phu nhân Ngô Phương Ly”. Chỉ có 4 lần dùng đúng danh xưng này trong cụm từ “Phu nhân Tổng Bí thư Tô Lâm”.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tu-nguyen-cua-kham-trong-choi-kham-12665.html Sat, 19 Jul 2025 08:07:00 GMT Trong tiếng Việt, “khăm” được hiểu là hành động ác ngầm, độc ngầm, những mưu mẹo hoặc thủ đoạn kín đáo, nặng thì gây tai hại, nhẹ thì khiến người khác phải lâm vào hoàn cảnh khóc dở mếu dở. Ví dụ: Tôi không ngờ bị hắn chơi khăm, Bị chơi khăm một vố nhớ đời, Lão ta khăm lắm.v.v…]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/su-that-ve-vi-trong-khai-vi-12618.html Wed, 21 May 2025 07:05:00 GMT “Khai vị" là món được dùng đầu tiên trong một bữa tiệc. Hẳn vì liên quan đến món ăn nên nhiều người đã hiểu rằng “vị" ở đây chính là “vị" trong “hương vị", “mùi vị" và “khai vị” có nghĩa là “khai mở hương vị”. Thực tế thì nghĩa đen của từ này không “lộng lẫy" như thế.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/giu-gin-su-trong-sang-cua-tieng-viet-lot-va-lot-top-12573.html Sun, 30 Mar 2025 07:03:00 GMT Lỗi dùng “lọt” thiếu chính xác xuất hiện không ít trên các phương tiện truyền thông hiện nay.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/con-ran-trong-ngon-ngu-dan-gian-12525.html Wed, 5 Feb 2025 09:02:00 GMT Trong số 12 con Giáp, Tị (rắn) đứng ngay sau con vật huyền thoại Thìn (rồng).]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/doi-song-tang-doan-o-nalanda-an-do-vao-the-ki-7-cay-xia-cha-rang-theo-ghi-chep-cua-phap-su-nghia-tinh-12499.html Mon, 6 Jan 2025 07:01:00 GMT Khoa học hiện đại đã cho thấy là tình trạng sạch sẽ của răng và miệng (oral hygiene - tiếng Anh) có ảnh hưởng không nhỏ đến sức khoẻ con người. Ca dao tục ngữ tiếng Việt cũng đề cao tính chất của hàm răng như ‘răng long đầu bạc; thứ nhất đau mắt, thứ nhì nhức răng; cái răng cái tóc là góc con người …’, qua đó ta có thể thấy được phần nào vẻ đẹp (ngoại hình) và sức khoẻ toàn diện con người.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/chuong-trinh-vua-tieng-viet-tiep-tuc-pham-sai-lam-ve-tieng-viet-12476.html Mon, 2 Dec 2024 03:12:00 GMT Trên trang cá nhân, nhà nghiên cứu Hoàng Tuấn Công tiếp tục chỉ ra những sai lầm "chết người" trong việc sử dụng tiếng Việt của chương trình "Vua Tiếng Việt" trên VTV3, phát sóng hằng tuần vào tối thứ 6.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tieng-viet-tu-tk-17-so-dem-va-thanh-dieu-phan-48a-12466.html Sun, 17 Nov 2024 03:11:00 GMT Phần này bàn về thanh điệu trong số đếm từ thời các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo, đặc biệt là qua dạng chữ quốc ngữ từ thời bình minh của loại chữ này. Đây là lần đầu tiên cách dùng này hiện diện trong tiếng Việt qua dạng con chữ La Tinh/Bồ (chữ quốc ngữ).]]> http://nguyenduyxuan.net/tieng-viet/tieng-viet-ngay-nay-rat-la-12453.html Tue, 29 Oct 2024 09:10:00 GMT Tôi cũng rất hi vọng người Việt chúng ta sẽ chú ý đến vấn đề này để giữ cho sự phong phú đó được tồn tại mãi mãi cũng như có thể làm cho nó phong phú thêm nữa!]]> http://nguyenduyxuan.net/tieng-viet/giu-gin-su-trong-sang-cua-tieng-viet-nhanh-hay-canh-12402.html Sat, 24 Aug 2024 07:08:00 GMT Từ có chức năng định danh, là tên gọi của sự vật, hiện tượng, hành vi, tính chất,… Nếu việc định danh không trúng thì không những làm mất đi sự chuẩn mực của ngôn từ mà còn dẫn đến sự sai lệch về nội dung.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/hay-cuu-lay-tieng-viet-12387.html Fri, 9 Aug 2024 22:08:00 GMT - Phải thừa nhận rằng, hiện nay, nói và viết sai tiếng Việt – tiếng mẹ đẻ – đã trở nên phổ biến. Khi cái sai trở thành phổ biến và áp đảo cái đúng, thì thật đáng lo, đáng sợ.
 ]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tieng-viet-tu-tk-17-cac-cach-dung-ben-kia-hom-kia-hom-kia-hom-kiet-hom-kiet-ngay-kia-ngay-kia-tuong-tac-giua-thoi-gian-va-khong-gian-phan-46-12341.html Tue, 9 Jul 2024 10:07:00 GMT Phần này bàn về các cách dùng bên kia, hôm kia, hôm kìa, hôm kiết, hôm kiệt, ngày kia, ngày kìa từ thời LM de Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/nhieu-sai-sot-trong-tu-dien-tieng-viet-danh-cho-hoc-sinh-12339.html Mon, 8 Jul 2024 07:07:00 GMT Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh (Hà Quang Năng chủ biên – ThS Hà Thị Quế Hương – ThS Dương Thị Dung – ThS Đặng Thuý Hằng – NXB Đại học Quốc gia Hà Nội – 2019, trong bài gọi tắt là Nhóm HQN); đơn vị liên kết xuất bản Công ty Trách nhiệm Hữu hạn một thành viên Thương mại và Dịch vụ văn hóa Minh Long (Minh Long Book).]]> http://nguyenduyxuan.net/tieng-viet/chuyen-chu-va-nghia-12313.html Tue, 11 Jun 2024 22:06:00 GMT Báo Đắk Lắk cuối tuần số 15, ra ngày 5/5/2024, trong mục “Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt” có đăng bài “Chữ và nghĩa” của tác giả Thái Mỹ.
 ]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tieng-viet-tu-tk-17-vai-nhan-xet-ve-ban-quoc-ngu-sam-truyen-ca-va-lap-quoc-kinh-phan-44a-12281.html Thu, 16 May 2024 06:05:00 GMT Phần này ghi lại vài nhận xét về bản chữ quốc ngữ Sấm Truyền Ca và Lập Quốc Kinh, qua
lăng kính của chữ quốc ngữ từ thời LM de Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông
truyền đạo.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tieng-viet-tu-tk-17-cac-cach-dung-noi-lam-noi-lap-va-tlam-tieng-noi-tlam-tieng-va-tram-hay-khong-bang-tay-quen-phan-43-12223.html Wed, 20 Mar 2024 22:03:00 GMT Phần này bàn về các cách dùng nói lăm, nói lắp và tlăm tiếng/nói tlăm tiếng từ thời LM de
Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tieng-viet-tu-tk-17-cac-cach-dung-trong-mot-giu-cam-canh-nha-diem-do-trac-anh-thi-gio-phan-42-12182.html Mon, 12 Feb 2024 12:02:00 GMT Phần này bàn về các cách dùng trống một, trống hai, giữ canh, cầm canh, nhà điếm, tuần điếm từ thời LM de Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo, cũng như các cách nói liên hê như đêm năm canh. Đây là lần đầu tiên cách dùng này hiện diện trong tiếng Việt qua dạng con chữ La Tinh/Bồ (chữ quốc ngữ), điều này cho ta dữ kiện để xem lại một số cách đọc chính xác hơn cùng với các dạng chữ Nôm cùng thời hay sau đó.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tieng-viet-tu-tk-17-cach-dung-tri-tri-mloi-mlo-chiem-thanh-cham-va-lam-ap-phan-41-12168.html Sun, 28 Jan 2024 22:01:00 GMT Phần này bàn về các cách dùng Trì Trì, mlồi/mlô, chiem thành (~ Chiêm Thành/NCT) từ thời
LM de Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/cac-nghien-cuu-thong-ke-ve-so-luong-tu-muon-trong-tieng-viet-12166.html Sat, 27 Jan 2024 07:01:00 GMT Qua khảo sát toàn diện dựa trên toàn bộ từ vựng và các từ vựng cốt lõi, số từ vay mượn của tiếng Trung Quốc trong tiếng Việt nằm trong khoảng 30% trên tổng số từ vựng và từ vựng cốt lõi. Con số này không phải là nhỏ, nhưng cũng không phải là quá cao như những phỏng đoán trước đó.]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/nhu-the-nao-thi-duoc-goi-la-danh-gia-vong-toc-12126.html Fri, 22 Dec 2023 03:12:00 GMT Độc giả Đỗ Đình Ngọc (Nam Định) hỏi: “Trong bài viết “Khi nào thì nên gọi là “Danh gia vọng tộc”, nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân cho rằng không nên gọi gia đình đã lập nên Nhà xuất bản Mai Lĩnh là “danh gia vọng tộc” theo cách của nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn(1). Lí do ông LNA viết:]]> http://nguyenduyxuan.net/tieng-viet/danh-xung-phu-nhan-dung-sao-cho-dung-12117.html Wed, 13 Dec 2023 22:12:00 GMT Thấy cư dân mạng ồn ào chuyện dùng từ “phu nhân” mấy hôm nay, bèn nhờ anh “Gúc gồ” truy tìm xem cái sự ồn ào này bắt nguồn từ đâu.
 ]]> http://nguyenduyxuan.net/kho-tri-thuc/tieng-viet-tu-tk-17-cach-dung-dac-biet-con-nit-con-it-hat-xoi-phan-40-12099.html Thu, 23 Nov 2023 20:11:00 GMT Phần này bàn về các cách dùng con nít, con ít, con bé, hắt xơi, hạt nhau, ap hien (á phiên) – từ thời LM de Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo. ]]>